Używamy plików cookies do zbierania informacji dotyczących korzystania z serwisu Muzeum Warszawy i jego oddziałów. W każdej chwili możesz zablokować obsługę plików cookies w swojej przeglądarce. Pamiętaj, że zmiany ustawień w przeglądarce mogą ograniczyć dostęp do niektórych funkcji stron internetowych naszego serwisu.

Wystawy

Wystawa główna Rzeczy warszawskie / Gabinet Ubiorów

Fragment szaty książąt mazowieckich, MHW 16676

Fragment szaty książąt mazowieckich

Tkanina pochodzi z krypty ostatnich książąt mazowieckich. Stanisław (1501–1524) i Janusz III (1502–1526) byli synami Konrada Rudego (ok. 1448–1503) i wojewodzianki wileńskiej Anny Radziwiłłówny (1476–1522). Przyczyny śmierci książąt w tak młodym wieku i niedługim odstępie czasu do dzisiaj pozostały tajemnicą. Podejrzewano, że powodem mogły być dziedziczne skłonności do gruźlicy lub hulaszczy tryb życia, ale pojawiały się także plotki o ich otruciu. W chwili śmierci Janusza III wygasła mazowiecka linia dynastii Piastów i na mocy zawartego wcześniej porozumienia, władzę na odrębnym dotąd Mazowszu przejął król polski Zygmunt Stary.

Wojenne zniszczenia przetrwała płyta nagrobna książąt w warszawskiej bazylice archikatedralnej pw. Męczeństwa św. Jana Chrzciciela. Świątynia ta, ufundowana na początku XIV wieku przez mazowieckich Piastów, a sto lat później podniesiona do godności kolegiaty, była najważniejszym kościołem Mazowsza. Renesansowy nagrobek książąt Stanisława i Janusza III powstał w latach 1526 –1528 z inicjatywy ich siostry Anny Mazowieckiej (1498 – po 1557). Płyta wykonana jest z czerwonego marmuru zapewne według projektu Bernardina Zanobiego de Gianotisa (przed 1500–1541). Miejsce pochówku książąt odkryto w krypcie przy północnej ścianie prezbiterium w 1953 roku podczas odbudowy świątyni po zniszczeniach II wojny światowej. Na podstawie zachowanych szczątków naukowcy opracowali wówczas portrety Stanisława i Janusza III. Badania potwierdziły pogłoski o ich potężnych posturach. Fragmenty książęcych szat odnalezione wtedy przez archeologów trafiły do zbiorów Muzeum. Są to pozostałości tkanin jedwabnych i wełnianych, pętelki, guziki, fragment paska. W trumnie księcia Janusza III znaleziony został również złoty damski pierścionek. Możemy jedynie zgadywać, czy była to pamiątka po matce lub siostrze, czy też jego pierścionek zaręczynowy?

Prezentowana tkanina należy do najokazalszych zabytków z książęcej krypty. Ma kształt zbliżony do trójkąta i jest zszyta z trzech kawałków ciemnoczerwonej, dwuosnowowej i dwuwątkowej jedwabnej tkaniny o splocie skośnym z okrywą strzyżoną. Zdobi ją jasny wzór z motywem drzewa życia zwieńczonego ośmioramienną gwiazdą, adorowanego przez dwa orły w koronach. Takie kosztowne jedwabie powstawały wówczas w kilku miastach włoskich: Lukce, Genui i Wenecji. Sprowadzenie ich do Warszawy świadczy o zamożności i prestiżu tutejszego dworu książęcego.

Przechowywany w Muzeum Warszawy zespół zabytków odkrytych w katedralnej krypcie to najstarsze pamiątki związane z warszawskimi ubiorami.

Fragment szaty książąt mazowieckich
LUKKA; PRZEŁOM XV I XVI W.
TKANINA BROKATOWA
MHW 16676
64 × 59 CM
MHW 16676
Fotografie: