Festiwal 1955. Święto młodości

V Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów trwał od 31 lipca do 14 sierpnia 1955 roku i przyciągnął do Warszawy niemal 170 tysięcy młodych ludzi z Polski i z całego świata.

Wystawa Lato, które zmieniło wszystko. Festiwal 1955 (19 czerwca – 21 grudnia 2025 roku) opowiada historię samego przedsięwzięcia, a także zarysowuje społeczne i kulturowe tło lat 50. XX wieku. Poruszane wątki to między innymi awans społeczny, budowa socjalistycznej Warszawy, koniec doktryny socrealizmu w sztuce, znaczenie przestrzeni publicznej, początki dekolonizacji i „przepuszczalność” żelaznej kurtyny.

Znalazły one rozwinięcie w publikacji pod redakcją Błażeja Brzostka i Zofii Rojek Festiwal 1955. Święto młodości, za pomocą zagadnień, których liczba odpowiada liczbie dni wydarzenia.

Piętnaście esejów odkrywa kolejne warstwy propagandowego przedsięwzięcia, które stało się zapowiedzią zmian w polskiej sferze politycznej i społecznej. Tematy to między innymi powiew obyczajów i młodzieżowej mody z Zachodu, spotkanie z osobami różnych kultur i kolorów skóry, dźwięki muzyki jazzowej, swobodne korzystanie z przestrzeni miasta, ale także przemoc, rasizm i utrwalone kolonialne wyobrażenia Innego.

W publikacji poza licznymi fotografiami i grafiką użytkową związaną z tym wydarzeniem znalazło się również kalendarium imprezy z wycinkami i cytatami z oficjalnych dokumentów, prasy codziennej i dzienników.

Książka do kupienia w księgarniach Muzeum Warszawy oraz online.

Autorki i autorzy

Aleksandra Boćkowska – dziennikarka, redaktorka, reporterka. Autorka książek, m.in.: To nie są moje wielbłądy. O modzie w PRL (2015), Księżyc z peweksu. O luksusie w PRL (2017), Można wybierać. 4 czerwca 1989 (2019), Gdynia. Pierwsza w Polsce (2025). Współpracuje z „Dwutygodnikiem”, „Wysokimi Obcasami Extra” i „Vogue”.

dr hab. Błażej Brzostek, prof. UW – historyk zajmujący się dziejami miast i życiem społecznym, badacz historii kobiet. Autor książek, m.in. Za progiem. Codzienność w przestrzeni publicznej Warszawy (1955–1970) (2007), Wstecz. Historia Warszawy do początku (2021). Kawałek świata. Historia Warszawy od początku (2024). Kurator wystawy Lato, które zmieniło wszystko. Festiwal 1955 (2025).

dr Jacek Drozda – kulturoznawca zajmujący się badaniem radykalizmów politycznych oraz związków popkultury i polityki, przede wszystkim w ujęciu historycznym. Autor książek, m.in.: Opór kulturowy. Między teorią a praktykami społecznymi (2015), Echa innych rewolucji. Od Muhammada Alego do Japońskiej Armii Czerwonej (2020).

prof. Matthieu Gillabert – profesor historii współczesnej na Uniwersytecie we Fryburgu (Szwajcaria). Jego prace dotyczą wymiany kulturowej w okresie zimnej wojny, historii uniwersytetów i studentów w Europie oraz historii publicznej, w szczególności w kontekście dziedzictwa kolonialnego.

Piotr Jagielski – dziennikarz związany z Polską Agencją Prasową. Autor książek, m.in.: Legia mistrzów (2016), Święta tradycja, własny głos. Opowieści o amerykańskim jazzie (2021), Grunge. Bękarty z Seattle (2023).

dr hab. Barbara Klich-Kluczewska, prof. UJ – historyczka zajmująca się Europą Środkową i Wschodnią XX wieku, badaczka historii prywatności i rodziny oraz historii kobiet, seksualności i dzieciństwa. Autorka książek, m.in. Przez dziurkę od klucza. Życie prywatne w Krakowie (1945–1989) (2005), Rodzina, tabu i komunizm w Polsce (2015).

dr hab. Piotr Korduba, prof. UAM – dyrektor Instytutu Historii Sztuki UAM w Poznaniu. Badacz historii architektury mieszkalnej, kultury zamieszkiwania, rzemiosła artystycznego oraz niemiecko-polskich relacji historyczno-artystycznych. Autor książek, min.: Ludowość na sprzedaż (2013), Warszawskie mieszkania (z Jarosławem Trybusiem, 2024).

dr hab. Iwona Kurz, prof. UW – krytyczka i historyczka kultury, profesorka w Instytucie Kultury Polskiej UW. Zajmuje się historią nowoczesnej kultury polskiej w perspektywie wizualnej, pamięcią wizualną oraz problematyką ciała i gender. Stale współpracuje z „Dwutygodnikiem”.

Magda Lipska – kulturoznawczyni, teoretyczka sztuki, kuratorka wystaw. Od 2009 roku związana z Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.

Ewa Perlińska-Kobierzyńska – historyczka architektury zajmująca się badaniem środowiska warszawskiego w okresie okupacji i odbudowy. Kustoszka w Muzeum Warszawy. Współkuratorka wystawy Więcej zieleni! Projekty Aliny Scholtz (2021) oraz kuratorka wystawy Alina Scholtz. Pionierka architektury krajobrazu (2022).

Zofia Rojek – historyczka sztuki zajmująca się polską kulturą wizualną XX i XXI wieku. Kustoszka w Muzeum Warszawy, doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych UW. Kuratorka wystaw, m.in.: Niewidoczne. Historie warszawskich służących (2021), Lato, które zmieniło wszystko. Festiwal 1955 (2025).

dr Andrzej Skalimowski – historyk specjalizujący się w dziejach społecznych i historii architektury. Pracownik Instytutu Historii Nauki PAN i Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki. Autor książek, m.in.: Dom Partii. Historia gmachu KC PZPR w Warszawie (2010), Sigalin. Towarzysz odbudowy (2018).

dr hab. Przemysław Strożek – adiunkt w Instytucie Sztuki PAN. Autor książek o relacji sportu i sztuki: Modernizm – Sport – Polityka (2019) oraz Picturing the Workers’ Olympics and the Spartakiads (2023). Redaktor tomu Sport and European Avant-Garde, 1900–1945 (2022).

dr Magda Szcześniak – kulturoznawczyni, adiunkta w Instytucie Kultury Polskiej UW. Zajmuje się badaniem kultury wizualnej i historii kultury polskiej XX wieku. Autorka książek Normy widzialności. Tożsamość w czasach transformacji (2016) i Poruszeni. Awans i emocje w socjalistycznej Polsce (2023).

Jacek Świdziński – kulturoznawca, autor komiksów. Za Festiwal, opowiadający o Festiwalu 1955 roku, otrzymał Paszport „Polityki” oraz był nominowany do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy. Stale współpracuje z „Dwutygodnikiem”. Malunki zaprojektowane i wykonane przez Świdzińskiego na podstawie komiksu „Festiwal” zdobią przestrzeń wystawy Lato, które zmieniło wszystko. Festiwal 1955.

Redakcja merytoryczna: Błażej Brzostek, Zofia Rojek

Projekt graficzny i ilustracje: Marta Konarzewska

Redaktorki prowadzące: Julia Odnous-Pawlińska, Marta Szotkowska