31.08.2026 / Aktualności, Kultura online, Muzeum Warszawskiej Pragi, Prawobrzeżni

Lejb Olicki (1894–1975)

Poeta, pisarz i pedagog. Urodził się w Turzysku na Wołyniu.

Przed wojną nauczał w świeckich szkołach żydowskich z wykładowym językiem jidysz, najpierw w Turzysku, potem w Warszawie, gdzie mieszkał do wybuchu wojny w 1939 roku. Następnie przebywał w Kowlu, a po ataku Niemiec na Związek Sowiecki, znalazł się w Baszkirii, gdzie osadzono go w obozie pracy. Był posługaczem w szpitalu wojskowym w stolicy Baszkirii, Ufie, w latach 1942–1945. Pod koniec wojny reprezentował w Moskwie sekcję żydowską w Związku Patriotów Polskich, Komitet Organizacyjny Żydów Polskich.

Gdy tylko się pojawiło zezwolenie ze strony władz sowieckich, wrócił do Polski. Początkowo zamieszkał w Łodzi. Następnie przeniósł się na warszawską Pragę, pracował w wydawnictwie Jidisz Buch (Żydowska Książka), działał w Towarzystwie Społeczno-Kulturalnym Żydów w Polsce, współredagował periodyk literacko-kulturalny „Jidisze Szriftn”.

Jeszcze przed wojną wydał tomiki opowiadań:

• „In szajn fun flamen”(W blasku płomieni), 1927;
• „In okupirte sztot” (W okupowanym mieście), 1924;
• „Meszolim far kinder un grojse” (Bajki dla dzieci i dorosłych), 1929.

Już po wojnie opublikował między innymi „Zogt di welt a moszl” (Świat opowiada przypowieści), 1956, wspomnienia z rodzinnego miasteczka, wiersze oraz wspólnie Marią Liberzon-Szwarcman „Elementarz” do nauki czytania i pisania w jidysz, który miał dwa wydania.

W 1956 roku wyjechał na stałe do Izraela, gdzie kontynuował działalność literacką. Tłumaczył z języka rosyjskiego na jidysz (m.in. „Bajki” Kryłowa). Zmarł w Giwataim.

Poetami, pisarzami i nauczycielami byli również bracia Lejba Olickiego: Baruch, zamordowany przez nazistów w 1941 roku i Mates, który w 1949 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie pisał i nauczał. Zmarł w 2008 roku.

Oprac. Bella Szwarcman-Czarnota