Maria Liberzon-Szwarcman (1911–1982)

Z wykształcenia była nauczycielką i śpiewaczką, ale pełniła różne role.

Urodziła się w Bereźnem (obecnie Ukraina). Matka jej zmarła na grypę-hiszpankę w 1918 roku, osierociwszy sześć córek.

W niepodległej Polsce Maria, a właściwie Miriam, ukończyła polską szkołę powszechną. Wyjechała do Wilna, gdzie ukończyła Żydowskie Seminarium Nauczycielskie, które przygotowywało do pracy w świeckich szkołach żydowskich z językiem wykładowym jidysz.

Ukończyła także Żydowski Instytut Muzyczny w klasie śpiewu solowego. Śpiewała w wileńskim chórze żydowskim Jankewa Gersztejna.

Jeszcze przed wybuchem wojny pracowała jako nauczycielka m.in. w Widzach, potem – do września 1939 roku jako wychowawczyni w słynnym Sanatorium im. Medema w Miedzeszynie k. Warszawy. Wojnę spędziła w Rosji oraz Uzbekistanie, gdzie była przedszkolanką, dyrygowała chórem oraz pracowała jako nauczycielka w polskiej szkole im. Tadeusza Kościuszki w Ferganie.

Po powrocie do Polski została kierowniczką szkoły żydowskiej w Świdnicy i dyrygentką amatorskiego chóru żydowskiego. Wraz z Lejbem Olickim napisała i opracowała „Elementarz” do nauki języka jidysz, który miał dwa wydania.

*^{Maria Liberzon-Szwarcman z córkami w Parku Praskim, fotografia z rodzinnego archiwum Belli Szwarcman-Czarnoty}*

Zamieszkała na warszawskiej Pradze przy ul. Jagiellońskiej. Kierowała praską szkołą żydowską do chwili jej zamknięcia w 1951 roku. Pracowała też w redakcji żydowskiej Polskiego Radia jako tłumaczka i spikerka. Nagrała pieśni w języku jidysz z Edwardą Chojnacką, a także z Barbarą Malwe przy fortepianie. Po likwidacji audycji żydowskich w 1958 roku, kierowała biblioteką programową Polskiego Radia.

Oprac. Bella Szwarcman-Czarnota