10.08.2026 / Aktualności, Centrum Fotografii
Noc Fotografii 2026 – program
Wielkoformatowe projekcje fotografii i wideo, przygotowane specjalnie z myślą o historycznych przestrzeniach Warszawy.
Motywem przewodnim tegorocznego wydarzenia jest hasło Oswajanie miasta – co sprawia, że czujemy się w mieście jak u siebie, a co budzi poczucie obcości? W wyborze prac szczególne miejsce zajmuje perspektywa „nowaczek i nowaków”, czyli osób, które dopiero poznają Warszawę i wpływają na jej współczesną tożsamość oraz prezentacja twórczości hiszpańskich fotografek i fotografów z wystawy Nieznane miasto we mgle. Nowe obrazy z peryferii Barcelony. Nie zabraknie projekcji wideo i fotografii ze słynnego festiwalu Les Rencontres d’Arles.
Ponadto w programie premiera albumu Aleksander Minorski. Fotografia to interwencja, spotkania z artystkami i artystami z Polski i zagranicy, warsztaty dla dzieci i dorosłych.
4 września 2026 roku odbędzie się czwarta edycja Nocy Fotografii pod hasłem „Oswajanie miasta”.
Muzeum Warszawy, Gabinet Fotografii, Rynek Starego Miasta 42
16:00 – oprowadzanie kuratorskie po nowej odsłonie Gabinetu Fotografii wystawy głównej „Rzeczy warszawskie” (spotkanie przy kasach biletowych)
Liczba miejsc ograniczona. Obowiązują bezpłatne bilety do pobrania online lub w kasie Muzeum Warszawy.
Od 1 września do grudnia 2026 roku w Gabinecie Fotografii jest eksponowana wystawa „Oswajanie miasta”. Jej kuratorką jest Julia Staniszewska.
Wybór współczesnych prac z kolekcji fotograficznej Muzeum Warszawy. Pokazują miasto fotografowane zarówno przez uznanych artystów, debiutujące twórczynie i twórców, jak i osoby, dla których fotografia jest narzędziem przetwarzania doświadczenia migracji. W ich zdjęciach widać próbę zbudowania relacji z przestrzenią.
Oswajanie miasta wymaga działania – na przykład wędrówki z aparatem. Miasto widziane z perspektywy ulicy nie objawia się nigdy w całości. Najbliżej są chodniki i mury. Na nich toczy się walka na znaki i hasła. Oswajanie to także konfrontacja z tym, co trudne, obce. Żeby zobaczyć więcej, trzeba zadrzeć głowę, rozejrzeć się, zmienić perspektywę, a i tak widać tylko fragment.
Udomawianie miasta przejawia się w codziennych rytuałach, odśnieżaniu, graniu w piłkę spacerze z psem. To też obserwowanie przyrody, zwrot ku dzikiej Warszawie – miastu, w którym ptaki wiją gniazdo w budynku przy placu Pięciu Rogów.
Muzeum Warszawy, Lapidarium, Rynek Starego Miasta 40
17:00–18:00 – premiera albumu „Aleksander Minorski. Fotografia to interwencja”
Spotkanie z autorkami i autorami tekstów do książki: Łukaszem Bertramem, Martą Rakoczy, Piotrem Głogowskim, Katarzyną Uchowicz, Michałem Przepierskim i Karoliną Puchałą-Rojek. Rozmowę poprowadzi Bogna Świątkowska.
Więcej informacji o spotkaniu.
18:00–19:00 – wykład Jorge Ribalty, hiszpańskiego artysty, krytyka i kuratora projektu badawczego i wystawy „Nieznane miasto we mgle. Nowe obrazy z peryferii Barcelony” (wykład w języku angielskim)
Wykład mistrzowski o projekcie badawczym i wystawie Unknown City Beneath the Mist. New Images from Barcelona’s Peripheries (Nieznane miasto we mgle. Nowe obrazy z peryferii Barcelony).
Wystawa była pokazywana od 21 czerwca 2024 do 12 stycznia 2025 w MACBA w Barcelonie.
Kurator wystawy Jorge Ribalta opowie o trzyletnim projekcie badawczym, poświęconym Barcelonie widzianej z perspektywy przedmieść, wpisującym się w tradycję lokalnych projektów fotograficznych dokumentujących rozwój urbanistyczny miasta od Igrzysk Olimpijskich w 1992 roku.
Jorge Ribalta przedstawi genezę projektu i proces twórczy w duchu tradycji krytycznej i obywatelskiej, która postrzega fotografię jako kontr-dyskurs wobec promocyjnej narracji miasta.
Peryferie zawsze były najbardziej innowacyjną częścią miasta – miejscem, gdzie najwcześniej ujawniają się nowe tendencje. Dlatego projekt dotyczący peryferii daje perspektywę ewolucji Barcelony w nadchodzących latach i jednocześnie stanowi istotną dokumentację miasta w obecnej dekadzie.
W ramach projektu powstało trzynaście prac. Niektóre przekrojowo opowiadają o różnych dzielnicach, a inne mają formę badań terenowych z konkretnego miejsca. Sześć z nich możemy obejrzeć w tym roku podczas Nocy Fotografii.
Wystawa została zrealizowana we współpracy z MACBA Museo de Arte Contemporáneo de Barcelona, Fomento de Ciudad SA oraz Instytutem Kultury Barcelony w ramach Planu Sąsiedzkiego Rady Miasta Barcelony 2021–2024.
(na podstawie materiałów prasowych MACBA, Barcelona)
Jorge Ribalta – artysta, badacz, redaktor i niezależny kurator mieszkający i pracujący w Barcelonie.
W ostatnich latach prezentował swoje prace m.in. w CRP Nord–Pas-de-Calais (Douchy-les-Mines, Francja), Linea di Confine (Rubiera, Włochy), Württembergischer Kunstverein (Stuttgart, Niemcy), La Virreina (Barcelona, Hiszpania), Fundación MAPFRE (Madryt, Hiszpania) oraz na Biennale w São Paulo w 2023 roku.
W Museo Reina Sofía w Madrycie był kuratorem cyklu czterech wystaw tworzącego polityczną historię fotografii dokumentalnej: A Hard, Merciless Light. The Worker-Photography Movement, 1926–1939 (2011), Not Yet. On the Reinvention of Documentary and the Critique of Modernism (2015), Marc Pataut. First Attempts (2018) oraz Documentary Genealogies. Photography, 1848–1917 (2022).
Jest również kuratorem licznych wystaw poświęconych Barceloie, w tym Barcelona. The Metropolis in the Age of Photography, 1860–2004 (La Virreina, Barcelona, 2016) oraz, ostatnio, Unknown City Under the Mist. New Images from Barcelona’s Peripheries (MACBA, Barcelona, 2024).
Kurator wystawy poświęconej współczesnym projektom fotograficznym realizowanym w Hiszpanii: In Spain. Photography, Commissions, Territories (Museo ICO, Madryt, 2021).
Wybór jego esejów i wywiadów ukazał się w języku hiszpański: El espacio público de la fotografía. Ensayos y entrevistas (Publiczna przestrzeń fotografii. Eseje i wywiady), Arcadia–La Virreina, Barcelona, 2018.
Muzeum Warszawy, Rynek Starego Miasta 30–42
19:15 – oficjalne otwarcie Nocy Fotografii, wręczenie dyplomów laureatkom i laureatom konkursu „Oswajanie miasta”
19:45–20:00 – premierowe projekcje prac laureatek i laureatów konkursu fotograficznego: Marya Boy, Anna Maksymiuk, Aga Nowak, kolektyw – Katarina Pupavac i Yavuz Memnun, Alexandra Se Glück, Valentyn Zinchenko (pokaz jednorazowy)
Bohaterem projektu 52°12’22.09″N 21°01’33.75″E jest sumak octowiec (Rhus typhina L.), który artystka odnalazła niedaleko swojego domu.
To drzewo migracyjne, dwupienne, czasem poligamiczne, o złożonej biologii i zmiennej tożsamości, a także wyjątkowej zdolności adaptacji do nowych środowisk. Przybyłe do Europy z Ameryki Północnej w XVII wieku, początkowo cenione jako roślina ozdobna, dziś przez wielu uznawane za gatunek inwazyjny.
Jego historia stała się dla Maryi Boy punktem wyjścia do refleksji nad migracją, płynnością ról, adaptacją i negocjowaniem własnego miejsca w świecie.
Poprzez spotkanie z tym drzewem artystka bada też współczesne rytuały i wierzenia oraz potrzebę odnajdywania znaczeń ukrytych w relacjach między światem ludzkim i więcej-niż-ludzkim. Sumak, który dla rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej posiadał wymiar praktyczny, leczniczy i rytualny, otwiera perspektywę na sacrum, pamięć i doświadczenia przekraczające codzienność. Jego obecność w miejskim krajobrazie ujawnia napięcia wpisane w relacje międzygatunkowe: ta sama roślina może być postrzegana jako piękna, cenna i lecznicza, a jednocześnie jako obca i inwazyjna. W tej sprzeczności sumak staje się figurą złożonych relacji, obecnych zarówno między ludźmi, jak i między człowiekiem a światem natury.
Autorka: Marya Boy
Osoby performatywne / przyjaciele: Oliwia Czarnocka, Tomek Góralczyk, Marta Pieczul
Miejsce: Park Morskie Oko, Warszawa, 2025
Marya Boy jest artystką wizualną, której praktyka zakorzeniona jest w fotografii, pracy z tkaniną, instalacjach i działaniach performatywnych. Obecnie mieszka i pracuje pomiędzy Warszawą a Barceloną.
Marya Boy to postać powołana do życia w ramach jej praktyki artystycznej, będąca świadomym gestem onimicznym i konceptualnym, a także ukłonem w stronę praprababki. Jej twórczość rozwija się poprzez długotrwałe zaangażowanie w relacje z ludźmi, miejscami i obiektami.
Przyciągają ją spotkania, które otwierają możliwość intymności, ruchu i transformacji. Jej praktyka odnosi się do doświadczenia migracji i nierównego dostępu do mobilności, zarówno w świecie ludzkim, jak i nieludzkim, które stanowią jeden z kluczowych obszarów jej zainteresowań.
Bada, w jaki sposób ciało i krajobraz społeczno-polityczny wzajemnie się odzwierciedlają i kształtują, traktując je jako pole napięcia między prywatnym doświadczeniem a wspólnotową pamięcią. Równolegle rozwija projekty, które śledzą upływ czasu i emocjonalny ciężar przemiany.
Projekt powstał z doświadczenia pracy przy sprzątaniu prywatnych domów – z bycia w miejscach, do których bez tego doświadczenia, fotografka nie miałaby dostępu.
Wchodząc w te przestrzenie, dotykając cudzych rzeczy, podglądając ich rutynę, zaczęła zauważać, że każdy dom jest jak cichy portret swojego właściciela. Wnętrza mówiły – poprzez faktury, kolory, układ przedmiotów, porządek i chaos – o emocjach, które w nich zostały, o ludziach, którzy w nich mieszkają, o tym, kim są kiedy nikt nie patrzy.
Sprzątanie stało się dla Anny Maksymiuk punktem wyjścia, pierwszym krokiem do uważnego patrzenia. Z czasem zaczęła szukać podobnych miejsc także poza pracą – przestrzeni, które w sposób subtelny, ale szczery, opowiadają o swoich mieszkańcach. Te obserwacje zamieniła w obrazy – dokumentowała, jak dom staje się przedłużeniem człowieka, jak jego wnętrze odsłania ludzką wrażliwość, samotność, czułość czy lęk.
„Moje wnętrze” to próba zrozumienia, że to, co zewnętrzne – układ przedmiotów, faktura tkanin, światło w kuchni – jest zawsze odbiciem tego, co wewnętrzne. Że domy, w których żyjemy, są jak mapy naszych emocji, i że w patrzeniu na nie można odnaleźć coś z prawdy o nas samych.
Ania Maksymiuk – fotografka dokumentalna. W swojej twórczości koncentruje się na relacji między człowiekiem a przestrzenią, badając pamięć, tożsamość oraz społeczne aspekty codzienności.
Projekt „Moje wnętrze”, oparty na wieloletniej obserwacji prywatnych domów, jest próbą uchwycenia tego, jak wnętrza stają się cichym zapisem ludzkich emocji, doświadczeń i historii.
Projekt to fotograficzny zapis codziennego życia nad Wisłą w Warszawie.
Aga Nowak latem 2022 roku przeszła około 40 km wzdłuż wschodniego i zachodniego brzegu Wisły, odkrywając dziki świat przyrody ukryty w samym sercu europejskiej stolicy. Była nowa w mieście – przeprowadziła się do Warszawy z Londynu na rok, aby studiować fotografię – ten rozległy obszar, dzielący miasto na pół, wzbudził jej ciekawość.
„Dzielnica Wisła”, nieoficjalna dzielnica Warszawy, to miejsce, w którym można spotkać się ze znajomymi przy ognisku lub zorganizować rodzinny piknik. To olbrzymia plaża w mieście, cicha przestrzeń do medytacji i obcowania z naturą. To ścieżka, którą można dojechać rowerem do pracy. To demokratyczna przestrzeń dzielona przez mieszkańców coraz bardziej zróżnicowanego kulturowo miasta.
2022 – w realizacji
Aga Nowak – fotografka mieszkająca w Londynie, pochodząca z południowo-wschodniej Polski. Interesuje się codziennymi ludzkimi historiami, kwestiami środowiskowymi oraz relacją człowieka ze światem przyrody.
Aga dzieli swój czas pomiędzy pracę nad długoterminowymi projektami i rolę menedżerki w branży kreatywnej. Ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Rzeszowskim. Fotografię studiowała w Akademii Fotografii w Warszawie oraz Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi.
Dwuosobowy projekt artystyczny.
Cykl pokazuje, jak oswajanie miasta kształtuje się pomiędzy wewnętrznym poczuciem domu a zewnętrzną potrzebą uzyskania akceptacji poprzez systemy zezwoleń i formalności. Pomiędzy administracyjnymi wnętrzami a zielonymi obrzeżami Warszawy natura nie jest ucieczką, lecz przestrzenią „pomiędzy”, w której miasto pozostaje stale obecne.
Projekt stawia pytanie, o to kto ma prawo decydować o tym, co właściwie znaczy „być zintegrowanym”. Zakończenie pozostaje otwarte. Oswajanie miasta pozostaje procesem niedokończonym.
Yavuz Memnun – urodzony w Stambule, od 2016 roku mieszka i tworzy w Warszawie. Yavuz Memnun jest ekspatem, którego praktykę artystyczną kształtują podróże, uważna obserwacja i relacje z ludźmi. Odwiedził 52 kraje, czerpiąc inspirację ze spotkań z przedstawicielami różnych kultur i społeczności.
Od 2025 roku pracuje z fotografią analogową, koncentrując się przede wszystkim na fotografii czarno-białej. Samodzielnie wywołuje filmy i skanuje negatywy, traktując materialność oraz świadomy, niespieszny charakter procesu analogowego jako integralną część swojej praktyki artystycznej.
Katarina Pupavac (Kika) – urodzona w Kragujewcu (Serbia), mieszka w Warszawie, mieszkała w Belgradzie, Dreźnie i Kolonii. Ukształtowana przez przemieszczanie się między krajami, miastami i niekończącymi się procedurami migracyjnymi. Nieustannie kwestionująca przestrzenie pomiędzy przynależnością a poczuciem niepełnej przynależności.
W 2018 roku, pod wpływem impulsu, kupiła aparat analogowy na pchlim targu. Przypadkowy zakup za 17 Euro szybko stał się jej głównym narzędziem wyrazu i sposobem obserwowania świata.
Inspirują ją niepewności związane z życiem w UE jako osoba spoza UE, fotografowie epoki fotografii analogowej oraz filmy Akiego i Miki Kaurismäkiego.
W wielu warszawskich podwórkach, szczególnie na Pradze-Północ, stoją figury Madonny. Większość z nich powstała w czasie wojny, a mieszkańcy opiekują się nimi do dziś. Te Madonny stały się symbolem niezwykłej wiary i pragnienia życia mimo wszystko. Dziś są jedynym światłem w rozpadających się podwórkach ulicy Brzeskiej, narkotykowego centrum Warszawy.
Dla Alexandry Se Glück jest to wyjątkowo warszawska historia i temat, do którego nieustannie wraca. Przyciąga ją ten dramatyczny kontrast między świętością a brutalną rzeczywistością. Aby zrobić zdjęcia, musiała zdobyć zaufanie mieszkańców i „opiekunów” bram, którzy wpuszczali ją do przestrzeni niedostępnych dla przypadkowych przechodniów.
Ten projekt jest jej osobistą legendą miejską, rozwijającą się wokół trzech postaci: Madonny – patronki podwórek; Pragi-Północ – kobiecego oblicza dzielnicy; oraz Łukasza – chłopaka, stojącego przy bramie – „czujki”.
Artystka przez długi czas próbowała zrozumieć, dlaczego to miejsce tak silnie ją porusza. Jak sama mówi:
„Czuję się, jakbym sama tam umierała. Ciągnie i ciągnie mnie do tych bram, jak ducha. Robi się strasznie i gorąco od tej dziwnej miłości, od tej chorej z nim bliskości.”
TWÓRCY
Autorka projektu, dyrektorka kreatywna – Alexandra Se Glück
Fotografka zdjęć inscenizowanych – Marta Kaczmarek
Fotografka dokumentalna – Alexandra Se Glück
MODELЕ
Madonna – Alexandra Se Glück
Łukasz „czujka” – Paweł Bednarek
Praga-Północ – Lena Ramud Marszał
CREATIVE TEAM
Charakteryzatorka – Aksinnia Chyrvonets
Stylistka – Alexandra Se Glück
Realizatorka backstage’u – Kseniya Gayduk
Postprodukcja – Alexandra Se Glück
Lokacja 1 Praski Klondike
Lokacja 2 Jurand Kisielewski-Tygler
Alexandra Se Glück jest białoruską reżyserką, dyrektorką kreatywną i fotografką. Buduje wizualne narracje przy użyciu technologii cyfrowych i tekstu, inspirowane uliczną seksualnością i miejską mitologią. W swojej praktyce łączy magiczny urbanizm z surową obserwacją społeczną, a bohaterów swoich prac często odnajduje na „ulicy”.
Jest absolwentką kierunku Reżyseria Filmowa Białoruskiej Państwowej ASP. Przeprowadziła się do Warszawy w 2022 roku. Różnorodne doświadczenia emigracyjne, w tym praca w klubie nocnym, znacząco wpłynęły na rozwój jej języka wizualnego.
Jej prace, w tym scenariusze oraz projekty wystawiennicze, były prezentowane m.in. podczas Berlinale European Film Market, Fringe Festival, w Muzeum Warszawy oraz na łamach Temptress Magazine.
Ten cykl jest poświęcony ludziom, obiektom i miejscom, które przyciągały uwagę artysty. Valentyn mieszka w Warszawie od trzech lat, ale zdjęcia powstały na przestrzeni ostatniego pół roku.
Cykl może sprawiać wrażenie przypadkowego, ale w rzeczywistości taki nie jest. Połowa zdjęć jest czarno-biała, połowa kolorowa, część wykonana aparatem cyfrowym, część na kliszy, część manualnie, część kompaktem. Ta różnorodność pokazuje różne nastroje i stany, przez które przechodził fotograf. Trudno mu określić je słowami, dlatego pewnie używa aparatu. W krótkim czasie zmieniają się nie tylko ludzie i relacje, ale też sposób patrzenia, codzienność i tryb życia. To właśnie ludzie zajmują w tym cyklu szczególne miejsce – najczęściej przyciągali uwagę Valentyna i współtworzyli doświadczenie tego czasu.
Valentyn Zinchenko pochodzi z Dnipro w Ukrainie, a obecnie mieszka w Warszawie. Zajmuje się fotografią, koncentrując się na ludziach, codzienności i sytuacjach, które przyciągają jego uwagę. W fotografii interesują go emocje, nieoczywistość, ciało, światło oraz relacje między ludźmi. Ważnym obszarem jego zainteresowań jest także fotografia koncertowa.
20:00–23:00 – Barcelona w centrum uwagi (w zapętleniu), pokazy fotografii twórczyń i twórców hiszpańskich
Artyści uczestniczący w projekcie badawczym i wystawie „Nieznane miasto we mgle. Nowe obrazy z peryferii Barcelony”: Laia Abril, Gregori Civera, Gilbert Fastenaekens, Carmen Secanella oraz francuski fotograf Patrick Faigenbaum – fotografie z projektu „Barcelona widziana z Besòs”.
Projekt Barcelona vista del Besòs jest rezultatem niezwykłej współpracy fotografa Patricka Faigenbauma oraz geografa i historyka Joana Roki. Ich celem było stworzenie wyjątkowego portretu miejskiego. Jest świadectwem ostatniej wielkiej transformacji Barcelony – okresu po igrzyskach olimpijskich, gdy prace urbanistyczne zaczęły wykraczać daleko poza centrum metropolii: otwierano nowy odcinek Diagonal, rozwijano dzielnicę 22@ oraz realizowano plany związane z obszarem Forum 2004, w pobliżu dzielnic La Mina i Besòs.
Pierwsze fotografie powstały w 1999 roku, a ostatnie w 2008, kiedy wybuchł kryzys gospodarczy.
Projekt nie ma na celu opisania konkretnej części miasta ani jednej społeczności. Jego ambicją jest ukazanie złożonego procesu urbanistycznego, w którym wielkie inwestycje miejskie spotykają się z dzielnicami nadmorskiego pasa Barcelony. Proces ten obserwowany jest z perspektywy prowadzącej od peryferii ku centrum. Odwrócenie typowego sposobu patrzenia pozwala zobaczyć miasto jednocześnie znajome i obce: zbliżyć się do punktu widzenia zwykłych mieszkańców tych dzielnic, a zarazem objąć – z konkretnego miejsca – perspektywę na miasto jako całość.
Patrick Faigenbaum jest jednym z najważniejszych współczesnych francuskich fotografów. Jego prace znajdują się w licznych prestiżowych kolekcjach publicznych i prywatnych, m.in. w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku (USA), San Francisco Museum of Modern Art (USA), Josef Albers Museum Quadrat w Bottrop (Niemcy), Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía w Madrycie (Hiszpania), Centre Pompidou w Paryżu (Francja), Fondation Cartier pour l’art contemporain w Paryżu (Francja), MAM – Musée d’Art Moderne de Paris (Francja) oraz MEP – Maison Européenne de la Photographie w Paryżu (Francja).
W 2024 roku La Grande Place – Musée du Cristal Saint-Louis w Saint-Louis-lès-Bitche (Francja) zaprezentowało wystawę indywidualną poświęconą jego twórczości. W 2021 roku kolejna ważna wystawa indywidualna odbyła się w Josef Albers Museum Quadrat w Bottrop (Niemcy).
Do najważniejszych wystaw indywidualnych Faigenbauma należą Barcelona Besòs View, prezentowana w 2017 roku w La Virreina Centre de la Imatge w Barcelonie (Hiszpania); objazdowa wystawa Kolkata/Calcutta z 2015 roku, prezentowana w Fondation Henri Cartier-Bresson w Paryżu; wystawa w Musée des Beaux-Arts de Chambéry (Francja) w 2014 roku; oraz wystawy monograficzne w Vancouver Art Gallery (Kanada) i French Academy in Rome – Villa Medici (Włochy) w 2013 roku. W 2005 roku Muzeum Luwr w Paryżu zaprezentowało wystawę poświęconą jego twórczości.
W 2013 roku Patrick Faigenbaum otrzymał prestiżową Nagrodę im. Henriego Cartiera-Bressona, przyznawaną co dwa lata fotografowi wyróżniającemu się wyjątkowym talentem oraz konsekwentnym podejściem do fotografii dokumentalnej.
Współczesna fotografia hiszpańska z wystawy „Nieznane miasto we mgle. Nowe obrazy z peryferii Barcelony”:
Besòs, poszerzone terytorium, 2023
Przez cały XX wiek rzeka Besós była charakterystyczną osią Barcelony – linią wyznaczającą granicę ubogich przedmieść miasta. Projekt polega na topograficznej wędrówce wzdłuż geograficznej i administracyjnej granicy rzeki, od morza po góry, prowadzącej przez kilka dzielnic.
Nawiązując do swojej pracy z lat 1989–990, Fastenaekens powraca po trzydziestu latach do tych samych miejsc, tym razem wraz z Brigitte Van Minnebruggen. Pomimo utrzymywania się niektórych warunków utrudniających życie w mieście, wędrówka ta ukazuje transformację terytorium o charakterze przemysłowym, logistycznym i marginalnym w obszar nowej centralności, gdzie współistnieją liczne funkcje i sposoby użytkowania.
Gilbert Fastenaekens – urodzony w Belgii w 1955 roku, w swojej twórczości bada pojęcie terytorium, przyglądając się miastu, tak zwanym „naturalnym” krajobrazom oraz ich przemianom. Łączy podejście dokumentalne z artystycznym.
Zyskał uznanie dzięki cyklowi Nocturnes (1980–1987), przedstawiającemu miejskie krajobrazy fotografowane nocą przy użyciu aparatu wielkoformatowego. Brał udział w fotograficznej misji DATAR poświęconej zagospodarowaniu przestrzennemu Francji, a w 1986 roku otrzymał Nagrodę Kodaka.
W późniejszym okresie realizował szereg projektów na zamówienie poświęconych zagadnieniu terytorium, kontynuując uważną obserwację miasta i krajobrazu. W latach 1990–1996 stworzył cykl prac poświęcony Brukseli, obejmujący czarno-białe fotografie ukazujące rozwój i przemiany miejskiej tkanki.
Najpełniejszą monografią jego twórczości jest In Silence. Gilbert Fastenaekens (CFC Editions, Bruksela, 2015), opublikowana z okazji jego wystawy retrospektywnej w Le Botanique w Brukseli w 2015 roku.
Jego prace znajdują się w licznych kolekcjach, m.in. w Maison Européenne de la Photographie (MEP) w Paryżu, Fonds National d’Art Contemporain (FNAC) w Paryżu, Fundacji Joan Miró w Barcelonie oraz Muzeum Fotografii w Charleroi.
Redukcja szkód, 2023-2024
Poprzez obserwację miejsca uznawanego za „ciemny punkt” – CAS Baluard, sala do wykonywania iniekcji dożylnych w dzielnicy Raval – projekt ma na celu zmianę sposobu postrzegania tego typu instytucji oraz przeciwdziałanie ich stygmatyzacji.
Chociaż problem uzależnień nie dotyczy wyłącznie dzielnicy Raval, to właśnie w tym miejscu splata się on z ikonografią i historyczną legendą miejskiego półświatka. Artystka próbuje ingerować w stereotypy “od wewnątrz”. Koncentruje się nie tylko na samych ośrodkach, lecz także na ich otoczeniu. Analizuje społeczne zakorzenienie instytucji oraz sprzeciw mieszkańców wobec ich obecności. Stawia pytania dotyczące kwestii płci w tym kontekście a także podejmuje refleksję nad ewolucją publicznej opieki zdrowotnej w epoce postpandemicznej.
Laia Abril po ukończeniu studiów dziennikarskich na Universitat Blanquerna-Ramon Llull w Barcelonie kontynuowała edukację w International Center of Photography w Nowym Jorku oraz w Fabrica w Catena di Villorba (Treviso, Włochy). Jako artystka multidyscyplinarna pracuje z fotografią, wideo, tekstem i dźwiękiem, koncentrując się na zagadnieniach biopolityki i płci. Jej metodologia opiera się na badaniach i zaangażowaniu politycznym. Artystka wykorzystuje strategie i kontrnarracje, które podważają dominujące sposoby przedstawiania historii oraz politykę reprezentacji.
Jej twórczość, uporządkowana w tematyczne trylogie, porusza kwestie związane z seksualnością, ciałem, psychologią oraz prawami kobiet. Abril jest autorką takich publikacji jak L’epíleg (Dewi Lewis, 2014), Lobismuller (Editorial RM, 2016) oraz serii A History of Misogyny: On Abortion, On Rape and On Mass Hysteria (Dewi Lewis, 2018–2024).
Jej wystawy indywidualne odbywały się m.in. w Musée de l’Elysée w Lozannie (2015), podczas Rencontres d’Arles (2016), w Photo Istanbul (2016), Centre de la Photographie w Genewie (2018), Museo Lugar de la Memoria w Limie (2019), Centro de la Imagen w Meksyku (2019), Museum of Sex w Nowym Jorku (2020), FotoArsenal Wien w Wiedniu (2023) oraz Le Bal w Paryżu (2025).
Gregori Civera obserwuje współczesne życie w dwóch zachowanych zespołach mieszkaniowych Casas Baratas. Te skupiska niewielkich, parterowych budynków są przykładem pierwszych form polityki mieszkaniowej i społecznego budownictwa mieszkaniowego w Barcelonie z przełomu XIX i XX wieku.
Koncentrując się na dwóch odmiennych przypadkach – Can Peguera i Bon Pastor – projekt ukazuje zarówno ich przetrwanie, jak i stopniowe zanikanie, proces przesiedlania mieszkańców oraz niedawne powstanie muzeum, będącego świadectwem historii rozwoju urbanistycznego miasta w trakcie zanikania.
Civera uwzględnił również fotografie współczesnych miejsc odpowiadających dwóm nieistniejącym już zespołom mieszkaniowym: Baró de Viver i Eduard Aunós.
Gregori Civera jest specjalistą w dziedzinie fotografii architektonicznej i wykonywanej na potrzeby publikacji. Od początku lat 90. dokumentuje nową architekturę, która zaczęła powstawać w Barcelonie po Forum Kultur w 2004 roku. Również w Barcelonie fotografował realizacje międzynarodowych architektów powstające na coraz bardziej zurbanizowanych i centralnych obszarach metropolii.
Inspirując się twórczością Thomasa Ruffa, Thomasa Strutha i Joela Sternfelda, Civera interesuje się dokumentowaniem środowiska miejskiego i jego mieszkańców. W wielu swoich pracach posługuje się aparatem wielkoformatowym, który pozwala mu uzyskiwać obrazy o niezwykłej precyzji i szczegółowości, a także osiągać charakterystyczną, indywidualną plastykę obrazu.
Publikował m.in. w Le Monde, Wallpaper, Vogue, El País Semanal, The New York Times, The Financial Times, The Times i The Guardian. Od ponad dwóch dekad blisko współpracuje również z pracownią Bofill Taller d’Arquitectura, dokumentując jej realizacje na całym świecie.
Jego prace znajdują się w Narodowej Kolekcji Fotografii Generalitat de Catalunya.
Nowe krajobrazy. Spacery po La Marinie
La Marina, tradycyjnie znana jako Zona Franca, graniczy z L’Hospitalet. Jej położenie za wzgórzem Montjuïc sprawiło, że przez lata pozostawała odizolowana od reszty Barcelony. Obecnie obszar ten przechodzi rozległą przebudowę, której cechą charakterystyczną jest chaotyczne współistnienie bardzo różnorodnych funkcji. Dawna strefa przemysłowa z warsztatami i magazynami przekształca się w nową dzielnicę administracyjną, a równocześnie powstaje tu ogromne osiedle mieszkaniowe, które w ciągu najbliższych dwóch dekad ma całkowicie odmienić charakter tego miejsca.
Transformacja La Mariny jest dziś najbardziej dynamicznym i radykalnym procesem urbanistycznym zachodzącym w Barcelonie. Przypomina ona zmiany, jakie przeszła dzielnica Besòs w związku z Forum Kultur w 2004 roku. W przeciwieństwie do Besòs jest to jednak obszar słabiej zaludniony i pozbawiony zorganizowanego ruchu sąsiedzkiego.W rezultacie proces przebudowy przebiega bez dialogu społecznego, który był jednym z wyróżników współczesnej historii urbanistycznej Barcelony.
Carmen Secanella podejmuje próbę ukazania złożonej przemiany ostatniego peryferyjnego obszaru Barcelony. Prezentowane fotografie zostały uporządkowane w sześć tras prowadzących od zaplecza wzgórza Montjuïc po granicę z L’Hospitalet i port. Jej wędrówki składają się na niespełnione poszukiwanie lokalnie zakorzenionej społeczności, zdolnej do krytycznego spojrzenia na zachodzące przemiany i przyszłość tej dzielnicy.
Nie oznacza to, że nie istnieją tu grupy społeczne, spółdzielnie czy stowarzyszenia reprezentujące własne interesy i prowadzące własne działania. Przeciwnie – jesteśmy świadkami skrajnego rozproszenia nowych podmiotów społecznych. Fragmentacja ta nie sprzyja wypracowaniu wspólnej, całościowej wizji przyszłości tego miejsca.
Carmen Secanella urodziła się w Barcelonie w 1972 roku.
Karierę fotograficzną rozpoczęła w prasie – najpierw w tygodniku ukazującym się na terenach wiejskich prowincji Teruel, a następnie w Barcelonie, gdzie nawiązała współpracę z dziennikiem El País, trwającą blisko dwadzieścia lat.
Równolegle z pracą fotoreporterki realizowała autorskie eseje fotograficzne. Przez wiele lat dokumentowała upadek przestarzałych gałęzi przemysłu oraz przemiany społeczne towarzyszące nadejściu kapitalizmu w różnych krajach Europy Wschodniej. Na wyspie Fuerteventura pracowała nad projektem poświęconym napływowi migrantów do Europy – tematowi, który dwa lata wcześniej zaczęła dokumentować w Melilli. Później kontynuowała tę pracę także w Barcelonie i Lleidzie.
Kilkakrotnie wyjeżdżała do Iraku, aby fotografować skutki embarga nałożonego przez państwa zachodnie przed wojną w Zatoce Perskiej. W Palestynie dokumentowała masowy pogrzeb przywódcy palestyńskiego Jasera Arafata oraz podróżowała po kraju, fotografując warunki życia Palestyńczyków pod izraelską okupacją. W Chinach zrealizowała esej fotograficzny poświęcony rozwojowi miast położonych nad Jangcy, a także przemierzała odległe obszary wiejskie dotknięte skutkami budowy wielkich inwestycji hydrotechnicznych.
Centralnym punktem jej twórczości pozostaje Barcelona. Realizuje projekty dokumentujące miejsca, które zniknęły lub znajdują się w trakcie przemian. W latach 2017-020fotografowała wnętrza mieszkań w Barcelonie, ukazując społeczne zmiany zachodzące w dzielnicach miasta. W ostatnich latach powróciła do dokumentowania życia na terenach wiejskich, badając wpływ inwestycji związanych z odnawialnymi źródłami energii.
W 2024 roku prezentowała w MACBA projekt poświęcony dzielnicy La Marina, zrealizowany w ciągu niemal dwóch lat na zamówienie programu Pla de Barris (Plan Dzielnic) Rady Miasta Barcelony.
Obecnie pracuje nad projektem zamówionym z myślą o wystawie zbiorowej, która odbędzie się w 2027 roku w Banku Hiszpanii w Madrycie.
Fosa pod Barbakanem, ul. Nowomiejska 15/17
20:00–23:00 – współczesna fotografia hiszpańska i wideo z wystawy „Nieznane miasto we mgle. Nowe obrazy z peryferii Barcelony” (w zapętleniu) Jorge Yeregui „Tropem wody. Notatki o Rec Comtal i śladzie wodnym Barcelony” i „Pierwsze wrażenia” José Luis Guerin
Tropem wody. Notatki o Rec Comtal i śladzie wodnym Barcelony, 2023
Praca ta została zrealizowana na obszarze kilku dzielnic, w szczególności Vallbona i Trinitat Vella. Podąża ona trasą historycznego przebiegu kanału Rec Comtal, który w dużej mierze już nie istnieje, a także prowadzi przez tereny zielone, takie jak Casa de l’Aigua oraz ogrody Aigües de Montcada.
Projekt łączy obserwację historyczną z refleksją nad zrównoważeniem obecnego modelu planowania urbanistycznego. Peryferie często były miejscem lokalizacji kluczowych infrastruktur miejskich. W szerszym ujęciu projekt podejmuje również problematykę gospodarki wodnej miasta w czasie naznaczonym suszą.
Jorge Yeregui jest architektem, fotografem i wykładowcą w Escuela de Arquitectura de Málaga. Jego twórczość fotograficzna koncentruje się na zagadnieniach związanych z krajobrazem i eksploatacją zasobów naturalnych, a także na problematyce miejskiej.
Jego najnowsze prace przyjmują formę złożonych esejów wizualnych, łączących tekst, wideo i instalację. Miał kilka wystaw indywidualnych, m.in. Acta de Replanteo w Tabacalera w Madrycie (2016) oraz Inventario w Galería Alarcón Criado 223 w Sewilli (2015).
Pierwsze wrażenia, 2023
Obszar rolniczy w Vallbonie, znany jako La Ponderosa, jest przykładem niezwykłego przetrwania terenów rolniczych w obrębie miasta. W ten sposób wpisuje się we współczesne debaty dotyczące możliwości pogodzenia wsi i miasta oraz zrównoważonego rozwoju środowiska.
Film Guerína czerpie ze wspomnień mieszkańców dzielnicy, powojennych migrantów z południa Hiszpanii oraz nowych migrantów z Globalnego Południa, i opowiada o codziennym życiu oraz wypoczynku na terenach rolniczych, silnie naznaczonych pastoralnym charakterem.
Nie tracąc idyllicznej atmosfery tego miejsca, film skłania do refleksji nad modelem wzrostu gospodarczego oraz niezależnością żywnościową.
José Luis Guerín (ur. 1960) jest reżyserem filmowym i pedagogiem, znanym m.in. z filmów Train of Shadows (1997), En construcción (2001) oraz The Academy of Muses (2015).
W latach 70. i 80. realizował szereg prac w formatach 8 i 16 mm, a w 1983 roku nakręcił swój pierwszy film pełnometrażowy, Los motivos de Berta.
Szczególną popularność przyniósł mu film En construcción (2001), nakręcony podczas budowy Rambla del Raval. Jest on uznawany za jeden z najważniejszych dokumentów współczesnej Barcelony i został uhonorowany Nagrodą Goya dla najlepszego filmu dokumentalnego.
Barbakan, przy którym odbędzie się plenerowa projekcja, będzie otwarty w godzinach 11:00–23:00.
Związek Polskich Artystów Fotografików, Plac Zamkowy 8
18:00–19:00 – warsztaty kolażu dla dzieci (7–10 lat) „Moje magiczne wakacje”, prowadząca: Izabela Nowak
Liczba miejsc ograniczona. Obowiązują bezpłatne bilety do pobrania online lub w kasie Muzeum Warszawy.
18:00–19:00 oraz 19:00-20:00 – warsztaty fotograficzne „Wymyślanie świata” dla osób powyżej 15 lat, prowadząca: Taida Tarabuła
Liczba miejsc ograniczona. Obowiązują bezpłatne bilety do pobrania online lub w kasie Muzeum Warszawy.
Warsztaty kolażu dla dzieci (7–10 lat)
Wrzesień to czas powrotów i nowych pomysłów. Na tych warsztatach dzieci stworzą kolaże inspirowane wakacyjnymi wspomnieniami i własną wyobraźnią. Wykorzystując kolorowe wycinki, gazety, papier klej i nożyczki, uczestnicy stworzą swoje wyjątkowe światy i historie.
To świetna okazja do twórczej zabawy, rozwijania wyobraźni i eksperymentowania z techniką kolażu.
Maksymalna liczba miejsc 8.
Izabela Nowak artystka wizualna i fotografka, mama dwójki dzieci. Jej twórczość koncentruje się wokół zagadnień czasu, przemijania i pamięci. Czerpiąc inspirację z nauki i natury, przygląda się kruchości życia oraz granicom między światem fizycznym a metafizycznym. W swojej praktyce wykorzystuje eksperyment, alternatywne techniki fotograficzne, archiwa oraz kolaż.
Podczas warsztatów inspiruje dzieci do kreatywnej zabawy, rozwijania wyobraźni oraz tworzenia własnych światów i historii za pomocą kolażu, rysunku i fotografii.
Warsztaty fotograficzne dla osób powyżej 15 lat
Fotografia może być świetną zabawą, która pomaga odnaleźć źródło wewnętrznej, niczym nieskrępowanej radości. Zamiast odtwarzania świata, będzie można stworzyć własne, czasem odrealnione obrazy. Wystarczy mieć ze sobą aparat cyfrowy lub smartfon. Na zajęciach będzie wiele prostych przyborów i materiałów, np. lusterka, filtry kryształowe, kolorowe lampki, stoliki szklane, folie, a także niewielkie przedmioty do fotografowania. Można też przynieść coś niewielkiego ze sobą (np. kwiatek, owoc, maskotkę, figurkę, ozdobę). Warsztaty trwają godzinę. Pierwsza edycja rozpocznie się o 18.00, a druga – o 19.00 w siedzibie ZPAF przy Pl. Zamkowym 8. Z najciekawszych prac powstanie cyfrowa mini galeria zdjęć na stronach OW ZPAF.
Taida Tarabuła jest fotografką i edukatorką z wieloletnim doświadczeniem w nauczaniu na wyższej uczelni i we własnej szkole fotografii, gdzie prowadzi warsztaty i kursy poświęcone kreatywności i ekspresji wizualnej. Wykładała gościnnie w Instytucie Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego i jest członkinią Związku Polskich Artystów Fotografików (ZPAF).
Jej rozliczne zainteresowania obejmują fotografię uliczną, dokumentalną, przyrodniczą, krajobrazową i fotografię psów, a także eksperymentalną, inscenizowaną i konceptualną oraz abstrakcyjną. Współpracuje z Polską Agencją Fotografów FORUM. Zdobyła wiele nagród w polskich i zagranicznych konkursach fotografii (Grand Press Photo, IPA, TIFA, FAPA, ND Awards, NYC4PA, IPOTY, Julia Cameron Photography Award, National Geographic Photo Award).
Najbardziej ekscytuje ją inspirowanie ludzi do odkrywania na nowo radosnej, spontanicznej kreatywności, jaką każdy miał w dzieciństwie. Podczas warsztatów zachęca uczestników do eksperymentowania, ufania swojej intuicji, schodzenia z utartych ścieżek. Wierzy, że fotografia to nie tylko tworzenie obrazów, ale także poszerzanie percepcji i odkrywanie nowych perspektyw na świat wewnętrzny i zewnętrzny.
20:00–23:00 – pokazy projektów członków ZPAF (w zapętleniu):
- Michał Narojczyk „Warszawa w Berlinie”
- Andrzej Zygmuntowicz „Zanurzony w mieście”
- „Fot. J&J Bułhak – 2 × Warszawa” w wyborze Wojciecha Walkiewicza
Prezentowana seria fotografii powstała w 2001 roku podczas prac nad materiałem filmowym dokumentującym kulisy powstawania „Pianisty” w reżyserii Romana Polańskiego – arcydzieła nagrodzonego m.in. Złotą Palmą w Cannes, trzema Oscarami oraz siedmioma Cezarami. Wybitne dzieło zostało wyprodukowane m.in. przez Gene’a Gutowskiego, Roberta Benmussę i Alaina Sarde’a.
Kadry te rodziły się spontanicznie, niejako przy okazji realizacji wymagających zadań operatorskich na planie. Dzięki temu fotografie te pozbawione są sztuczności – to czysty, dokumentalny zapis momentów z udziałem twórców filmu. Część zdjęć powstała w podberlińskim Studio Babelsberg, gdzie na potrzeby filmu odtworzono z potężnym rozmachem przedwojenną warszawską ulicę. Autorem tej monumentalnej, nagrodzonej Cezarem scenografii był zdobywca Oscara Allan Starski. Kolejna część plenerów dokumentuje pracę ekipy w autentycznych przestrzeniach warszawskiej Pragi, rejestrując m.in. proces twórczy autora wybitnych, nominowanych do Oscara zdjęć, Pawła Edelmana.
Michał Narojczyk (ur. 1972 r. w Warszawie) – od ponad trzech dekad wykonuje zawód niezależnego operatora kamery i fotografa. W swoim bogatym dorobku łączy realizację zdjęć reportażowych, dokumentalnych, teledysków oraz wielkich transmisji telewizyjnych i wydarzeń na żywo (festiwali, koncertów, widowisk sportowych oraz spektakli teatralnych). Od lat stale współpracuje z największymi nadawcami w Polsce, m.in. TVP, Polsat, TVN czy Canal+, a także z licznymi niezależnymi domami produkcyjnymi.
Przestrzeń miejska wypełniona jest skrajnie różnymi elementami. Począwszy od zabytków, mówiących o historii miasta, przez drapacze chmur, centra handlowe i osiedla mieszkaniowe, będące znakami współczesności. A pomiędzy nimi mniejsze obiekty jak rozpędzone albo stojące na światłach samochody, drzewa i krzaki, przystanki komunikacji czy knajpeczki na świeżym powietrzu. To wszystko jest dość uporządkowane i dla życia miasta naturalne. Ale od wielu lat nieodłączną częścią żywego miejskiego organizmu są działania spontaniczne jego mieszkańców. Raz uważane za zakłócanie porządku, innym za ożywiające miejską przestrzeń. Jednym z takich działań jest nanoszenie na powierzchnie budynków i innych obiektów czegoś co bywa nazywane street-artem. Wiele takich działań to mazanie po ścianach byle czym, w byle jaki sposób, i nie zawierające żadnych treści.
Obok rozlewającego się po ścianach „bazgrolenia” można czasem trafić na realizacje całkiem ciekawe, o niekonwencjonalnym charakterze. Jedną z nich jest obraz nurka, pojawiający się w wielu miejscach Warszawy, często zdecydowanie zaskakujących. Ów nurek zaintrygował pewnego dnia fotografa Andrzeja Zygmuntowicza.
Pierwsze spotkanie z nurkiem nastąpiło w bramie kamienicy, przez którą fotograf dość często przechodził, udając się na przystanek komunikacji zbiorowej. Gdy po jakimś czasie w całkiem innym miejscu spotkał następnego nurka a kilka dni później jeszcze jednego, to zaczął szukać tego mocno zanurzonego w mieście obywatela.
Tak urodziła się kolekcja ponad stu miejskich pływaków, wynurzających się w bardzo różnych miejscach, o różnej wielkości, o różnych kolorach a czasem o różnych kształtach. Autor zdjęć rejestruje relacje jakie powstają między nurkiem a przestrzenią, w której on się zanurza.
Andrzej Zygmuntowicz z wykształcenia konstruktor sprzętu optycznego, z pasji i wykonywanego zawodu fotografik, członek Związku Polskich Artystów Fotografików. W swojej twórczości, prowadzonej od 1973 roku, podejmował i nadal podejmuje wiele tematów o dokumentalnym jak i kreatywnym charakterze. Autor kilkunastu wystaw indywidualnych, zdjęć do kampanii reklamowych i ilustracji do prasy. Organizator różnorodnych działań fotograficznych, był szefem Fundacji Konkurs Polskiej Fotografii Prasowej, przewodniczącym Rady Artystycznej ZPAF, bywa jurorem w ważnych konkursach fotograficznych i kuratorem wystaw. Dzieli się swoją wiedzą pisząc teksty o fotografii i nauczając jej, obecnie na Wydziale Dziennikarstwa UW.
Jan Bułhak – rocznik 1876, autor pojęcia „fotografika” odróżniającego fotografię artystyczną od fotografii użytkowej, fotografował Warszawę przez całą pierwszą połowę XX wieku. Syn Jana, Janusz Bułhak- rocznik 1906, fotografował Warszawę od 1945 roku. Chcę w roku 150 rocznicy urodzin Jana Bułhaka i 120 rocznicy urodzin Janusza Bułhaka, pokazać ich prace fotograficzne poświęcone Warszawie. Do prezentacji wybrałem te fotografie Warszawy, które były ilustracjami drukowanych w tamtych latach kartek pocztowych. Na pierwszej stronie był widok miasta wykonany zgodnie z kanonem piktorializmu, na drugiej krótki tekst. Po 1945 r. pojawiły się pocztówki, na których „obrazkiem” były ruiny Warszawy.
Prezentacja będzie miała formę wieczornej projekcji na dużym ekranie rozstawionym na Starówce, na ulicy Kanoniej pomiędzy dwiema Galeriami Fotografii ZPAF. Podczas „projekcji w bramie” zobaczymy najpierw Warszawę fotografowaną przez Jana Bułhaka na zdjęciach wykonanych przed 1939 r. i sygnowanych „fot. Jan Bułhak”. Po nich zobaczymy zdjęcia, które powstały w 1945 roku i w latach następnych, sygnowane „fot. J. Bułhak i Syn”.
Wojciech Walkiewicz – fotografik, scenarzysta, reżyser i autor zdjęć do filmów dokumentalnych, absolwent Wydziału Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (obecnie Szkoła Filmowa im. K. Kieślowskiego) na kierunku operator obrazu filmowego i realizator TV i Policealnego Studium Fotograficznego w Warszawie.
Członek Związku Polskich Artystów Fotografików (członek Zarządu Głównego ZPAF w latach 2023-6, od 2026 członek Zarządu Okręgu Warszawskiego ZPAF) i Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Dwukrotny stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, stypendysta Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.
21:00–21:30 – rozmowa z autorami wyświetlanych projektów: Michałem Narojczykiem, Andrzejem Zygmuntowiczem i Wojciechem Walkiewiczem, prowadzący: Wojciech Sternak
Kulturoznawca, artysta wizualny, teoretyk fotografii oraz praktyk sztuk wizualnych. Autor m.in. pierwszego polskiego albumu poświęconego katastrofie w Czarnobylu Cień Czarnobyla (2006), albumu Siedem dróg (2019) oraz licznych, wysoko ocenianych wystaw prezentowanych w Polsce i za granicą.
Pracuje w Katedrze Fotografii i Komunikacji Wizualnej Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 2016–2020 pełnił funkcję Dyrektora Studium Fotografii ZPAF, a obecnie jest członkiem Rady Artystycznej ZPAF. Jest również członkiem Zarządu Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego.
Galeria Obok ZPAF, Plac Zamkowy 8
18:00–23:00 – wystawa czasowa „Miasto | Natura” Radek Jaworski, kuratorka: Marzena Jaworska
Wystawa „Miasto | Natura” prezentuje cykl czarno-białych fotografii poświęconych Warszawie i relacjom pomiędzy przestrzenią miejską a światem przyrody. Radek Jaworski obserwuje miasto jako dynamiczny ekosystem, w którym natura nie jest jedynie tłem dla ludzkiej aktywności, lecz aktywnym uczestnikiem kształtującym współczesny krajobraz.
Surowość miasta zderza się z delikatnością roślin, a natura odnajduje swoje miejsce – niekiedy symboliczne, niekiedy zaskakujące – w geometrycznym porządku urbanistycznej codzienności. Fotografie ukazują momenty kruchości i trwałości, zapisane w detalach miejskiego krajobrazu, w których natura wciąż pozostaje obecna.
„Miasto | Natura” jest refleksją nad współistnieniem dwóch porządków, które nieustannie się przenikają, tworząc złożoną i żywą tkankę współczesnego miasta.
Radek Jaworski – fotograf, absolwent kulturoznawstwa. Ukończył Warszawską Szkołę Fotografii, dyplom w Pracowni Fotografii Kreacyjnej pod kierunkiem prof. Wojciecha Prażmowskiego. Jest członkiem ZPAF i ZAiKS oraz fotoreporterem Polskiej Agencji Fotografów „Forum”. Fotografią zajmuje się od początku lat 90. XX wieku. Specjalizuje się w fotografii artystycznej, reportażowej, dokumentalnej i krajobrazowej: www.radekjaworski.com
Autor zdjęć: Radek Jaworski
Kuratorka wystawy: Marzena Jaworska
Lengrenówka – pracownia Muzeum Karykatury, ul. Brzozowa 6/8A
20:00–23:00 – pokazy (w zapętleniu):
- prac laureatek i laureatów konkursu fotograficznego „Oswajanie miasta”: Marya Boy, Anna Maksymiuk, Aga Nowak, kolektyw – Katarina Pupavac i Yavuz Memnun, Alexandra Se Glück, Valentyn Zinchenko,
- fotografii Zofii Rydet z warszawskiej części „Zapisu socjologicznego”,
- fotografii Rafała Milacha z cyklu „Ba Lan 2005–2025”,
- współczesnych fotografii z kolekcji Muzeum Warszawy „Oswajanie miasta”
Zofia Rydet (1911–1997) – artystka, fotografka uhonorowana wieloma prestiżowymi nagrodami, m.in. tytułami Artiste FIAP w 1969 oraz Excellence FIAP w 1976.
Pierwsze próby fotograficzne podejmowała jako młoda osoba, pod wpływem starszego brata. W wieku czterdziestu lat odżyła w niej fascynacja fotografią. W 1954 roku wstąpiła do Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego, gdzie rozwijała swoje umiejętności oraz nawiązała ważne przyjaźnie z innymi fotografami. Od 1963, już jako członkini Związku Polskich Artystów Fotografików uczyła fotografii na Politechnice Śląskiej.
Autorka cyklu „Mały człowiek”, który w 1964 roku ukazał się również w formie albumu; cyklu „Czas przemijania”; cyklu fotomontaży i kolaży „Świat uczuć i wyobraźni”, wydanego w formie książki w 1979 roku. Prace te prezentowała również jako pokazy slajdów (diaporamy) z towarzyszeniem muzyki.
Od 1978 roku pracowała nad monumentalnym cyklem „Zapis socjologiczny”, w którym chciała stworzyć portret społeczeństwa, przede wszystkim mieszkańców polskiej wsi. Z wybranych fotografii „Zapisu socjologicznego” powstały kolejne serie, m.in. „Obecność” oraz „Zwykły człowiek”. Pod koniec lat 70. Zofia Rydet stworzyła konceptualny cykl „Nieskończoność dalekich dróg”. Ostatnią ważną serią była realizowana na przełomie lat 80. i 90. „Suita Śląska” zawierająca autocytaty z wcześniejszych fotografii.
Prace Rydet znajdują się w stałych kolekcjach Museum of Modern Art w Nowym Jorku, Centre Pompidou w Paryżu oraz Narodowego Muzeum Sztuki Współczesnej w Kioto.
12 maja 2025 roku spłonęła hala targowa przy Marywilskiej 44 w Warszawie. Wraz z nią – towar, oszczędności i dokumenty setek handlarzy. Wśród poszkodowanych był Linh, którego poznałem dwadzieścia lat wcześniej na Jarmarku Europa.
W 2005 roku bazar wokół Stadionu X-lecia był jednym z największych targowisk Europy. To tam poznałem Linha – jednego z tysięcy Wietnamczyków, którzy przyjechali do Polski w ramach tzw. Nowej Fali emigracji z początku lat 2000. Choć stanowili wówczas największą mniejszość narodową w kraju, pozostawali niemal niewidoczni. Ich życie koncentrowało się wokół bazaru, pracy i kilku miejsc na mapie miasta.
W pożarze przy Marywilskiej 44 spłonęło również coś, czego nie dało się odzyskać – rodzinne archiwum fotograficzne Linha. Prywatny zapis dwóch dekad życia.
Zdjęcia z projektu Ba Lan nabrały nowego znaczenia. Przestały być jedynie dokumentem Jarmarku Europa i wietnamskiej diaspory. Stały się jedynym materialnym śladem życia Linha i jego rodziny, którego nie pochłonął ogień.
Dwie dekady po naszym pierwszym spotkaniu próbowaliśmy wspólnie odtworzyć utracone obrazy: narodziny córek, ślub z Ha, rodzinne spotkania i topografię bazaru. Pamięć wracała fragmentami. Obraz po obrazie.
Warszawa, 2025.
Rafał Milach – fotograf, artywista i wykładowca. Podejmuje tematy dotyczące napięć polityczno-społecznych w regionie byłego bloku wschodniego. Autor publikacji fotograficznych krytycznie przyglądających się systemom kontroli i strategiom protestu. Wykładowca Szkoły Filmowej im. Krzysztofa Kieślowskiego na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Departamentu Stanu USA oraz Europejskiej Fundacji Kultury. Laureat nagród: World Press Photo, im. Dr. Ericha Salomona, Author’s Book Award na Rencontres Photographiques d’Arles. Finalista Deutsche Börse Photography Prize oraz Paszportów Polityki. Współzałożyciel kolektywów: Archiwum Protestów Publicznych i Sputnik Photos. Jego prace znajdują się w kolekcjach m. in. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Museum Folkwang, Muzeum Narodowego w Warszawie, CSW Zamek Ujazdowski. Od 2023 roku członek agencji Magnum Photos.
Fundacja Alina, ul. Brzozowa 31/33
20:00–23:00 – pokaz projektu fotograficznego kolektywu Zakole „Stopa w torfie. Pamiętniki terenowe z Zakola Wawerskiego, 2020-2026″ (w zapętleniu)
„Stopa w torfie. Pamiętniki terenowe z Zakola Wawerskiego, 2020-2026″
Żelazisty zapach błota. Szum trzcin i autostrady. Stopa zanurzona w mokrym torfie. Poczwarówka, łopian, szczwół. Na przestrzeni sześciu lat wspólnych spacerów tkana jest relacja z ekosystem miejskiego mokradła, siedliskiem gęstym i wilgotnym.
Spotkania i małe interakcje nie tworzą katalogu obserwacji przyrodniczych, są raczej zapisem obecności, gdzie porowate ciała poddają się interakcji z miejscem i jego mieszkańcami, rozpoznawane i mapowane są znaczenia. Obecności te są podstawą do poszukiwań nowego języka i narzędzi poznawczych związanych z bagnem a także pretekstem do bycia razem na innych zasadach niż pozwalają na to zabudowane przestrzenie miasta. W tle ujawnia się pytanie o to, jak mogą kształtować się oddolne formy opieki nad ekosystemami, które pozostają poza prawnymi ramami ochrony przyrody.
ZAKOLE to projekt zakorzeniony na warszawskim mokradle. Zakole Wawerskie obejmuje zarówno malownicze, w większości niedostępne bagno, jak i rozległe łąki i trzcinowiska. Współdziałając z osobami z pola nauk przyrodniczych, sztuki, filozofii, aktywizmu czy administracji, szukamy sposobów doświadczania i opowiadania o tego rodzaju przestrzeniach i ekosystemach, a także wsłuchiwania się w głosy współtworzących je istot. Zależy nam na podkreśleniu wagi istnienia podobnych miejsc w miastach, przede wszystkim ze względów przyrodniczych i klimatycznych, zwracając przy tym uwagę na złożoność powiązanych relacji i interesów.
ZAKOLE współtworzą Zuzia Derlacz, Krysia Jędrzejewska-Szmek,Ola Knychalska, Olga Roszkowska i Pola Salicka, jednak traktujemy ZAKOLE jako projekt otwarty – pracujemy w ramach sieci sojuszniczych i współpracy z tymi, którzy są zainteresowanymi przyszłością Zakola Wawerskiego.
Osoby na portrecie Grupy ZAKOLE: Zuzia Derlacz, Krysia Jędrzejewska-Szmek, Ola Knychalska, Olga Roszkowska, Pola Salicka
Fundacja Sto Pociech, ul. Freta 20/24A
20:00–23.00 – pokaz projektów fotograficznych i wideo z programu Night of the Year festiwalu Les Rencontres d’Arles 2026 (w zapętleniu, czas trwania 80 min)
Artystki i artyści: Jack Davison, Alessandro Silverj, Luciana Demichelis, Swastik Pal, Éva Szombat, Glorianna Ximendaz, Arsène Mpiana, Collectif Ritual Inhabitual, Elise Llinares & MichelI Peraldi, Anne-Charlotte Moulard, Louise Desnos, Jonas Höschl, Raphael Schumacher, Barry Iverson, Taysir Batniji & Tamara Kalo & Tanya Traboulsi, Eliot Nasrallah, Perry Shimon, Mahka Eslami, Diva, Yana Yatsuk, Jeano Edwards, Julie Bourges, Taemin Ha, Gwénolé Le Gal
ARLES
RENCONTRES DE LA PHOTOGRAPHIE
THE NIGHT OF THE YEAR, THE BEST OF
Kierownictwo artystyczne: Aurélien Valette, przy wsparciu Joséphine Perez.
Propozycja: Cob Gallery
JACK DAVISON
A is for Ant (M jak Mrówka)
10 min
Immersyjny film, który pokazuje alfabet poprzez surrealistyczne połączenie filmu aktorskiego i animacji.
Zakwalifikowany do Photo Folio Review 2025
ALESSANDRO SILVERJ
Obecność
2 min
W 1523 roku Margherita zostaje oskarżona o czary. Torturowana i skazana, zostaje spalona na stosie. Wieki później jej głos wciąż rozbrzmiewa.
Propozycja: Freezer
LUCIANA DEMICHELIS
Limbo
2 min
Poprzez własne ciało artystka bada przekraczanie granic, balansując między dokumentem a fikcją.
Propozycja: Emami Art
SWASTIK PAL
Republika małych rzeczy
3 min
Podróż po zmroku do parku w Kalkucie, podczas której pragnienia, gesty i anonimowość zmieniają przestrzeń publiczną.
Propozycja: Longtermhandstand
ÉVA SZOMBAT
Wysysaj ze mnie siły, a spalę mosty między nami
1 min
Bez zdrowych mechanizmów obronnych stajemy się podatni na wysysanie z nas energii przez innych. Jednak samoobrony można się nauczyć.
Propozycja: Magnum Foundation
GLORIANNA XIMENDAZ
Dobrze to obierz
3 min
W Sixaola na Kostaryce wielu młodych ludzi opuszcza szkołę, aby pracować na plantacjach bananów, gdzie spotykają się z wyzyskiem i trudnymi warunkami życia.
Propozycja: African Artist Foundation
ARSÈNE MPIANA
Paszport
2 min
Mozaika portretów zamaskowanych mieszkańców Kinszasy stawia pytania o anonimowość i społeczną niewidzialność pracowników wykonujących niezbędne dla społeczeństwa zawody.
Zakwalifikowany do LUMA Rencontres Dummy Book Award 2025
COLLECTIF RITUAL INHABITUAL
Oro Verde
6 min
Historia kobiet z Michoacán w Meksyku, które doprowadziły do wyparcia kartelu narkotykowego z miasta Cherán.
Zakwalifikowani do LUMA Rencontres Dummy Book Award 2025
ELISE LLINARES, MICHEL PERALDI
Le Nouveau Sauvage (Nowy dziki człowiek)
2 min
Projekt ukazuje rozległe zanieczyszczenia będące pozostałością industrializacji i symbolem antropocenu od Étang de Berre po Fos-sur-Mer.
ANNE-CHARLOTTE MOULARD
Stella
3 min
Projekt śledzi dwadzieścia lat przemian w miejscowości Stella, nadmorskim mieście tętniącym życiem przez cały rok.
Propozycja: VU’
LOUISE DESNOS
La Mue / Otium (Wylinka)
3 min
Pomiędzy samotnością a życiem we wspólnocie, dzieci dorastają w świecie natury. Jest on jednocześnie fascynujący i dezorientujący.
JONAS HÖSCHL
80 portretów: 73 mężczyzn, 7 kobiet
3 min
Refleksja nad wizualnymi kodami skrajnej prawicy, badająca propagandę oraz kulturę obrazów politycznych.
RAPHAEL SCHUMACHER
Wszystkie liczby mają swój koniec
3 min
Ludzkie historie związane z podróżami przez Morze Śródziemne, podejmujące kwestie migracji i ludzkiej godności.
BARRY IVERSON
Wytchnienie Gazy
3 min
Zdjęcia Palestyńczyków na plaży w Gazie, na nowo zinterpretowane za pomocą płatków złota, przywołują pamięć o świecie, który przeminął.
Propozycja: Ana B. Garcia Mula
TAYSIR BATNIJI, TAMARA KALO, TANYA TRABOULSI
To, co leży pomiędzy nami
4 min
Trzy perspektywy na konflikt, pamięć i przesiedlenie w Libanie i Palestynie.
ELIOT NASRALLAH
Spróbuj jeszcze raz później
3 min
Obrazy męskości we współczesnym Egipcie przedstawione poprzez fotografię, wideo i performance.
PERRY SHIMON
Filoxenia: Queerowa przyjemność w kulturze śródziemnomorskiej
3 min
Archiwa fotograficzne ateńskiego tancerza – kabaret, życie nocne, kino i śródziemnomorskie dziedzictwo kulturowe.
Propozycja: Laurent Perreau
MAHKA ESLAMI
Chłopaki z Bodegi
3 min
Portret jemeńskich mężczyzn pracujących za ladami kultowych nowojorskich sklepów spożywczych typu bodega.
Propozycja: Lagos Photo
DIVA
MEMORIA, kiedy wspomnienia już nie wystarczają
3 min
Osiem lat spotkań w Nowym Orleanie poświęconych pamięci i doświadczeniom diaspory afrofrancuskiej oraz czarnoskórej społeczności amerykańskiej.
YANA YATSUK
Siostry
3 min
W Kalifornii społeczność kobiet łączy duchowość z kulturą CBD.
Propozycja: Authorized Dealer Gallery
JEANO EDWARDS
Przypływy jaśnieją w ciemności – fragment
3 min
Obrazy i dźwięk splatają się w poszukiwaniu pamięci, jamajskiej tożsamości i poczucia przynależności.
Propozycja: Les Champs Libres
JULIE BOURGES
Makali’i
3 min
Na pograniczu mitu i rzeczywistości hawajskie nawigatorki przekazują kolejnym pokoleniom pradawną wiedzę o nawigacji polinezyjskiej.
TAEMIN HA
Süu
3 min
Codzienne życie w Mongolii ukazane poprzez portrety dzieci i pejzaże kształtowane przez zmieniające się pory roku.
Propozycja: Le Lieu
GWÉNOLÉ LE GAL
Taranis
3 min
Pościgi za tornadami w Stanach Zjednoczonych, napędzane fascynacją zjawiskami naturalnymi i pragnieniem ich uchwycenia.
Muzeum Warszawy, Kino Syrena, Rynek Starego Miasta 42
20:30–21:30 – „Czy ulica jeszcze mówi? Fotografia streetowa po momencie decydującym”
Spotkanie z Ewą Meissner, ambasadorką Fujifilm.
Liczba miejsc ograniczona. Obowiązują bezpłatne bilety do pobrania online lub w kasie Muzeum Warszawy.
Fotografia streetowa po momencie decydującym
Co nasze codzienne zachowania mówią o społeczeństwie? Co aparat potrafi zobaczyć, zanim my sami zrozumiemy, na co patrzymy? Czy chaos ulicy można uporządkować, nie odbierając mu tajemnicy, i czy kolor może odsłaniać prawdę, zamiast jedynie uwodzić oko? Czy fotografia uliczna w ogóle potrzebuje ulicy i czy potrzebuje jednej definicji?
Podczas wykładu będziemy szukać odpowiedzi na te pytania, przyglądając się fotografiom dawnych mistrzów i najciekawszych współczesnych twórców. Zobaczymy, jak zmieniały się język, tematy i granice fotografii ulicznej oraz czego może ona szukać dzisiaj w świecie telefonów, algorytmów, konsumpcji i nieustannego tworzenia własnego wizerunku. Będzie to opowieść o pięknie, humorze, kolorze i nieprzewidywalności ulicy, ale także próba odpowiedzi na najważniejsze pytanie: czy współczesny street nadal opisuje naszą epokę, czy tylko coraz lepiej wygląda?
Ewa Meissner, fotografka dokumentalna, kuratorka i fotoedytorka, urodziła się w Warszawie w 1971 roku. W latach 2000–2005 studiowała dziennikarstwo na Wydziale Nauk Politycznych Collegium Civitas w Warszawie. Jest współzałożycielką i fotografką dokumentalną agencji Napo Images oraz członkinią Press Club Polska i Ambasadorką Fujifilm Polska.
Jako kuratorka i współorganizatorka wystaw fotograficznych współpracowała m.in. z Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie, Starą Galerią Związku Polskich Artystów Fotografików, Zamkiem Królewskim w Warszawie, Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie, Galerią im. Sleńdzińskich w Białymstoku, Domem Spotkań z Historią w Warszawie, Galerią PIX.House w Poznaniu, Studiem Korczak w Poznaniu, Ministerstwem Spraw Zagranicznych RP, Fujifilm Polska, Fundacją Gdańską oraz Miastem Gdańsk.
Fotoedytorka książek fotograficznych, m.in.: „BEBOK” Karoliny Jonderko, „Echo” i „Stos” Maksymiliana Rigamontiego, „Two tailed dog” Michała Adamskiego, „Stigma” Adama Lacha, „Message” Macieja Jeziorka,„Some Things are Quieter Then Others” Jacka Foty oraz „N.Y.C. #02” Wojtka Wieteski.
Aleksander Minorski. Fotografia to interwencja
Ostatni weekend trwania wystawy!
Monograficzna wystawa Aleksander Minorski. Fotografia to interwencja poświęcona artyście, dla którego najważniejsze było działanie na rzecz osób żyjących w ubóstwie i na peryferiach życia społecznego.
Kuratorka: Karolina Puchała-Rojek
Muzeum Warszawy, Rynek Starego miasta 32
piątek i sobota godz. 11:00–19:00
niedziela godz. 11:00–18:00
Identyfikacja graficzna: Joanna Bębenek
Fotografia główna identyfikacji graficznej: Michał Łuczak, Sarna europejska VI / Capreolus capreolus, z cyklu Habitat, 2024, zbiory Muzeum Warszawy
KOLOFON NOCY FOTOGRAFII
Kuratorka: Julia Staniszewska
Koordynacja: Ewa Jadacka
Wsparcie merytoryczne i organizacyjne: Centrum Fotografii – Katarzyna Adamska, Piotr Głogowski, Monika Michałowicz, Ewa Nowak-Mitura, Karolina Puchała-Rojek
Produkcja: Julia Staniszewska, Karolina Puchała-Rojek, Filip Wielechowski-Olszak
Oprawa i realizacja techniczna: Dział Logistyczno-Techniczny, BSCAV
Komunikacja: Anna Dobrowolska-Balcerzak, Olga Gaertner, Julia Głogowska, Anna Ładna, Nela Sobieszczańska, Maria Alicja Włodarska
Montaże projekcji:
- Anna Koc-Wittels – projekcje laureatów konkursu i wybór fotografii ze zbiorów Muzeum Warszawy „Oswajanie miasta”;
- Adriana F. Castellanos – projekcje fotografii i filmów: Laii Abril, Gregoriego Civery, Gilberta Fastenaekensa, Patricka Faigenbauma, Carmen Secanelli i Jorgego Yereguiego;
- Yauheni Attsetski – projekcje fotografii Rafała Milacha i Zofii Rydet;
- Trailer / teaser: Julia Klewaniec – pomysł i reżyseria, Miłosz Kowalewski – muzyka, Maciek Bernaś – montaż
Obsługa prawna: Aneta Baczkura, Małgorzata Gońda, Elwira Magdziak
Administracja: Paulina Biedrzycka-Zajkowska, Beata Borys, Mateusz Owczarski
Marketing, sponsoring: Karina Dąbska, Agata Fijałkowska
Obsługa publiczności: Barbara Rosiak, Małgorzata Iłczyk-Nowak i zespół
Jury konkursu „Oswajanie miasta”: Katarzyna Wagner, Rafał Milach, Anna Filipowicz, Sayam Ghosh, Karolina Puchała-Rojek, Marynia Moś i Julia Staniszewska
Koordynacja konkursu: Ruzhana Kruchkova
Wolontariat: Karolina Kędzierska
Bezpieczeństwo: Edward Nowak
