Salomon (Szlojme) Łastik (1907–1977)

Był pedagogiem, pisarzem i publicystą, znawcą literatury żydowskiej.

Urodził się w Aleksandrii (Oleksandrija) na Wołyniu. Wychowywał się w Równem, gdzie uczęszczał do szkoły religijnej (cheder) oraz do rosyjskiej szkoły publicznej, a następnie do polskiego gimnazjum. W latach 1926-1929 uczył się w Żydowskim Seminarium Nauczycielskim w Wilnie. Jeszcze przed II wojną światową pracował w wielu świeckich szkołach z językiem wykładowym jidysz, między innymi w Białymstoku i Warszawie. W tym czasie zaczął regularnie publikować w pismach w języku jidysz, m.in. „Der Wilner Tog” (Wileński dzień), „YIVO Bleter” (Kartki z YIVO), „Dos Kind” (Dziecko), „Literarisze Bleter” (Literackie kartki). Zamieszkał w Warszawie, gdzie był stałym komentatorem w prasie żydowskiej. Po kapitulacji Warszawy we wrześniu 1939 roku wyjechał do Białegostoku, a potem dalej – ewakuowano go do Kazachstanu.

Po wojnie od razu wrócił do Polski, początkowo mieszkał w Łodzi, później w Warszawie. Stracił swoją pierwszą rodzinę, ożenił się powtórnie. Wiele pisał zarówno w języku jidysz, jak i po polsku. Udzielał się w prasie krajowej i zagranicznej, polskiej i żydowskiej, publikowanej w Brazylii, Argentynie i Izraelu. Jest autorem przedmowy do opowieści Michla Burstina „Baj di tajchn fun Mazowie” (Nad rzekami Mazowsza), 1951. Pisywał regularnie do polskich pism takich, jak „Pamiętnik Teatralny”, „Przegląd Kulturalny”, „Twórczość”.

Był członkiem oddziału warszawskiego Związku Literatów Polskich.

Jest również znany jako autor popularnych biografii klasyków literatury jidysz – Mendele Mojcher Sforima (1947) i Icchoka Lejbusza Pereca (1953). W języku polskim opublikował: zbiór reportaży z Izby Dziecka „Dom na Wiśniowej” (1960) oraz Z dziejów oświecenia żydowskiego. Ludzie i fakty” (1961).

Tłumaczył z języka polskiego na jidysz. Wspólnie z Arnoldem Słuckim przygotował unikalną „Antologię poezji żydowskiej”, którą złożono w wydawnictwie w 1968 r., a wydano z przyczyn cenzuralnych dopiero w 1983 roku.

Oprac. Bella Szwarcman-Czarnota