śr., 11.02.2026
18:00–19:30
Spotkanie
Kino Syrena
wstęp wolny

Spotkanie autorskie „Plan Warszawy 1942–1944”

Spotkanie autorskie poświęcone siódmemu tomowi serii PLANY WARSZAWY – publikacji Plan Warszawy 1942–1944. Stadtplan Warschau. Kriegs-Karten und Vermessungsamt Warschau, przygotowanej pod redakcją merytoryczną dr. Pawła E. Weszpińskiego.

Seria PLANY WARSZAWY, tworzona na podstawie zbiorów Muzeum Warszawy, pozwala śledzić rozwój przestrzenny miasta poprzez najważniejsze dzieła kartograficzne. Każdy tom to nie tylko wierny reprint planu w oryginalnej skali, ale także pogłębiona analiza kartograficzna oraz szkic historyczny, osadzający mapę w kontekście epoki.

Najnowszy tom poświęcony jest jednemu z kluczowych dokumentów kartograficznych okresu okupacji niemieckiej – Stadtplan Warschau, opracowanemu w latach 1942–1944 przez niemiecki Wojskowy Urząd Kartografii i Pomiarów. Publikacja ukazuje plan jako narzędzie administracyjne i ideologiczne, a zarazem precyzyjny zapis topografii miasta tuż sprzed jego zagłady.

Podczas spotkania autorzy i redaktorzy tomu opowiedzą o kulisach powstania planu, jego źródłach oraz znaczeniu dla badań nad historią Warszawy. Goście przybliżą szczegółową analizę kartograficzną, od legendy, kolorystyki i układu ulic, po zmiany w nazewnictwie narzucane przez okupanta. Pokażą okupacyjną Warszawę jako miasto podzielone, oglądane równocześnie z perspektywy Polaków, Żydów i Niemców, na podstawie pamiętników, relacji, prasy i dokumentów epoki.

Spotkanie będzie okazją do rozmowy o mapie jako świadectwie historii, o paradoksach okupacyjnej kartografii oraz o tym, jak czytać plan miasta, które istniało „tuż przed końcem”.

Publikacja jest do kupienia online i w księgarniach Muzeum Warszawy.

Udział w spotkaniu wezmą:

• prof. dr hab. Krzysztof Komorowski – nauczyciel akademicki, pułkownik WP w stanie spoczynku. Zajmuje się historią wojskowości, teorią walki zbrojnej, strategią bezpieczeństwa narodowego, najnowszą historią Polski. Członek Zarządu i przewodniczący Sekcji Wojskowej Towarzystwa Miłośników Historii, członek założyciel Stowarzyszenia Historyków Wojskowości. Między innymi redaktor naukowy i współautor opracowania „Warszawa walczy 1939-1945. Leksykon” (2014).
• prof. dr hab. Jacek Leociak – kierownik Zakładu Badań nad Literaturą Zagłady Instytutu Badań Literackich PAN. Specjalizuje się w historii Muranowa, getta warszawskiego i doświadczeniu Zagłady. Autor książek m.in. „Biografie ulic. O żydowskich ulicach Warszawy: od narodzin po Zagładę” (2018; Nagroda KLIO I stopnia); „Podziemny Muranów” (2024; Nagroda Literacka m.st. Warszawy). Współautor tomu Plan Warszawy 1942-1944 (2025) z serii Plany Warszawy.
• dr Paweł E. Weszpiński – geograf, kartograf, kustosz Muzeum Warszawy, badacz dziejów kartografii warszawskiej i dawnych planów miasta. Członek Zespołu Historii Kartografii PAN. Redaktor merytoryczny i współautor tomów z serii Plany Warszawy (2014–2025).
• Witold Pietrusiewicz – geograf, kartograf i urbanista związany z Warszawą. Geomatyk zafascynowany możliwościami nakładania i integrowania różnorodnych danych przestrzennych. Autor nałożeń rysunków historycznych planów miasta na współczesną treść kartograficzną publikowanych w tomach z serii Plany Warszawy (2014–2025).

Prowadzący:

dr Krzysztof Mordyński – historyk i historyk sztuki, badacz dziejów architektury i urbanistyki Warszawy, kurator wystaw. Kustosz Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego. Autor książek m.in. „Sny o Warszawie. Wizje przebudowy miasta 1945–1952″ (2021; Nagroda KLIO I stopnia), „MDM. Marszałkowska dzielnica marzeń” (2025; Nagroda KLIO I stopnia), współautor „ŚRÓD PD. Ilustrowanego atlasu Śródmieścia Południowego” (2023).

Publikację wydano z finansowym wsparciem Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej. Herausgegeben mit finanzieller Unterstützung der Stiftung für deutsch-polnische Zusammenarbeit.