17.04.2026 / Aktualności, Działalność naukowa, Działo się! Fotorelacje
Czym jest miasto? – podsumowanie konferencji
Konferencja „Czym jest miasto? Istota i trwanie”, która odbyła się w dniach 13–15 kwietnia 2026 roku w Muzeum Warszawy oraz Instytucie Historii im. T. Manteuffla PAN, zgromadziła badaczy różnych dziedzin, by wspólnie zastanowić się nad fenomenem miasta jako trwałej, choć nieustannie zmieniającej się formy życia społecznego i kulturowego.
W trakcie trzech dni obrad uczestnicy podejmowali próbę odpowiedzi na fundamentalne pytanie: czym właściwie jest miasto? Refleksje obejmowały zarówno jego definicje oparte na strukturze, funkcjach i demografii, jak i bardziej złożone ujęcia uwzględniające kategorię „trwania” – zdolności do odradzania się mimo katastrof, wojen czy kryzysów.
Program konferencji ukazał szerokie spektrum zagadnień. Wystąpienia dotyczyły m.in. średniowiecznych początków Warszawy, procesów urbanizacyjnych, roli jurydyk czy wielokulturowości w kształtowaniu przestrzeni miejskiej. Szczególną uwagę poświęcono doświadczeniom graniczny: epidemiom, pożarom, wojnom i ich wpływowi na strukturę oraz ludność miast. Nie zabrakło również analiz dotyczących odbudowy i adaptacji przestrzeni miejskiej, zarówno w ujęciu historycznym, jak i współczesnym.
Istotnym wątkiem była trwałość instytucji miejskich, od targowisk i banków po muzea, które od wieków podtrzymują ciągłość życia miejskiego i pamięć o jego przeszłości. Wiele wystąpień koncentrowało się na Warszawie jako szczególnym przykładzie miasta wielokrotnie niszczonego, a zarazem konsekwentnie odradzającego się, choć porównania z innymi ośrodkami europejskimi pozwoliły osadzić te rozważania w szerszym kontekście.
Konferencja pokazała, że miasto nie jest jedynie przestrzenią fizyczną, lecz dynamicznym procesem, w którym splatają się historia, kultura, demografia i wyobraźnia społeczna. To właśnie zdolność do ciągłej transformacji, przy jednoczesnym zachowaniu elementów ciągłości, stanowi o jego istocie.
Szczególnie istotnym punktem programu było wystąpienie „Fenomeny Warszawy? Pytania otwarte”, zaprezentowane przez Beatę Nessel-Łukasik (Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej) oraz Annę Duńczyk-Szulc (Muzeum Warszawy).
Spotkanie zakończyło się dyskusją podsumowującą, podkreślającą aktualność podjętej tematyki w obliczu współczesnych wyzwań, takich jak zmiany klimatyczne, migracje czy konflikty zbrojne.
Komitet Naukowy Konferencji
- Barbara Arciszewska, Instytut Historii Sztuki UW
- Błażej Brzostek, Muzeum Warszawy / Wydział Historii UW
- Robert Blobaum, West Virginia University
- Jarosław Czubaty, Wydział Historii UW
- Matthieu Gillabert, Université de Fribourg
- Andrzej Karpiński, Instytut Historii PAN
- Jerzy Kochanowski, Instytut Historii Sztuki UW
- Mikołaj Madurowicz, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych UW
- Halina Manikowska, Instytut Historii PAN, emerita
- Joanna Nalewajko-Kulikov, Instytut Historii PAN
- Marta Rakoczy, Instytut Kultury Polskiej UW
- Małgorzata Rozbicka, Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej
- Andrzej Sołtan, Towarzystwo Miłośników Historii w Warszawie
Sekretarze
- Aleksander Łupienko, Instytut Historii PAN
- Krzysztof Zwierz, Muzeum Warszawy
Partner edukacji Muzeum Warszawy – PGE Polska Grupa Energetyczna S.A.
