25.09.2025 / Aktualności, Centrum Fotografii
Granice miasta / Granice w mieście
Tematem konkursu Noc Fotografii były „Granice miasta / Granice w mieście”.
Jury w składzie Kamila Bondar, Tomek Fudala, Agata Grzybowska, Joanna Kinowska, Michał Łuczak i Karolina Ziębińska zgodnie doceniło projekty, które wnikliwie analizują zmieniającą się przestrzeń miejską, ukazując jej granice – fizyczne, społeczne i symboliczne – z perspektywy lokalnej, historyczno-politycznej czy osobistej.
Wyróżniono 4 projekty twórców z dorobkiem (Marcina Nalepy Trzeci krajobraz, Doroty Raczyńskiej Za wodą, Macieja Stępińskiego Produkcja przestrzeni (seria II), Tytusa Szabelskiego-Różniaka Capital) oraz 2 autorstwa osoby i kolektywu debiutującego (Anny Chyrykaly i Darii Bogdanovej In Between Places i Tomka Cichorka Warszawski sen).
Doceniono projekty różnorodne, które zwróciły uwagę spójnością formalną, konsekwencją działania, eksperymentalnym podejściem do medium oraz łączyły dokumentalną obserwację z poetycką narracją.
Anna Chyrykala i Daria Bogdanova In Between Places 2024
Daria Bogdanova – programistka aplikacji mobilnych z Mińska. Fotografuje w podróżach, podczas biegów długodystansowych i w chwilach ciszy — najczęściej są to przyjaciele, miasta i natura. Posługuje się aparatem analogowym – najchętniej sięga po kompaktowy aparat Olympus mju, który zawsze ma pod ręką. Inspiruje ją ruch – gdy wszystko wokół się zmienia, aparat pozwala zatrzymać ulotne chwile.
Anna Chyrykala – designerka interfejsów mobilnych i webowych z Mińska. Od ponad trzech lat mieszka poza Białorusią – najpierw przez rok w Gruzji, a teraz w Polsce. Fotografuje od dzieciństwa: od klombów na działce u babci na kliszy, po zdjęcia przyjaciół i codziennych scen cyfrowym aparatem i telefonem. Na emigracji znów wróciła do fotografii analogowej, starając się uchwycić delikatne i niezwykłe chwile nowego rozdziału życia.
U podstaw tego projektu leży badanie relacji międzyludzkich ponad granicami oraz uczucie bycia zawieszonym między ojczyzną a nowym domem. Poprzez niewerbalne wymiany między przyjaciółkami i wspólne spojrzenie na codzienne życie, opowiadamy historię porozumienia mimo bycia po przeciwnych stronach tego doświadczenia.
Poruszamy dylemat wyjazdu lub pozostania w ojczyźnie, badając, jak przekraczanie granic miast i państw wpływa na nasze poczucie przynależności. To, co zostawiamy, nigdy całkowicie nie znika; pozostaje w nas, łączy przeszłość z teraźniejszością i zaciera granice między rzeczywistością a wspomnieniami.
Projekt nagrodzony w konkursie „Granice miasta / Granice w mieście”, w kategorii Osoba / Kolektyw debiutancki, za zacieranie granic, poruszenie uniwersalnego tematu tożsamości i przynależności poprzez poetycką narrację wizualną; za oryginalne, piękne połączenie miejskich pejzaży Warszawy i Mińska oraz subtelne ukazanie emocji związanych z migracją, tęsknotą i przyjaźnią.
Fotografie, dźwięk, tekst: Anna Chyrykala, Daria Bogdanova
Muzyka: Izespe „Brest Beats”
Montaż: Anna Koc-Wittels
Opieka kuratorska: Julia Staniszewska
Maciej Stępiński Produkcja przestrzeni 2024
Maciej Stępiński — artysta, fotograf, kurator, wykładowca akademicki. Absolwent ASP w Warszawie oraz École Nationale Supérieure de la Photographie w Arles, we Francji. Doktorat z fotografii obronił na Wydziale Grafiki ASP w Warszawie.
Od ponad dwudziestu lat tworzy projekty fotograficzne związane z transformacją pejzażu i architektury.
Swoje prace prezentował na wystawach w Polsce i za granicą – m. in. we Francji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Chinach, Niemczech, Maroku, Holandii, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii oraz w Biennale fotografii i festiwali fotograficznych (Sopot, Arles, Kraków, Poznań, Łódź). Laureat nagród i stypendiów artystycznych m.in. Kulturkontakt (Wiedeń), Artist in Residence program, 18th Street Art Center (Kalifornia), Mécènes du Sud (Marsylia), Drac Paca (Francja) i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Produkcja przestrzeni to projekt, który przedstawia suburbia jako rezultat kapitalistycznych procesów urbanizacji. Dotyczy obszarów granicznych — stref przejściowych między miastem a nie-miejscem.
To tutaj powstają ekologiczne enklawy ciszy oraz zamknięte osiedla.
Zdarza się, że ostateczna wersja obrazu nie odpowiada w pełni pierwotnemu zapisowi fotograficznemu. Na zdjęciach pojawiają się egzotyczne zwierzęta i fragmenty różnych stref geograficznych.
To projekt o zmianie perspektywy, która reinterpretuje i ironizuje rzeczywistość przestrzeni podmiejskich w szerszym, globalnym kontekście zmian migracyjnych, architektonicznych, ekonomicznych i klimatycznych.
Projekt nagrodzony w konkursie „Granice miasta / Granice w mieście”, w kategorii Osoba / Kolektyw z dorobkiem, za wnikliwą refleksję nad dynamicznie zmieniającą się przestrzenią podwarszawskich suburbiów; kreatywne wykorzystanie AI jako narzędzia do tworzenia dystopijnej, wielowymiarowej wizji współczesnej urbanizacji oraz za konsekwentne przesuwanie granic między dokumentem a fikcją.
Fotografie, dźwięk, tekst: Maciej Stępiński
Montaż: Anna Koc-Wittels
Opieka kuratorska: Julia Staniszewska
Dorota Raczyńska Za wodą2025
Dorota Raczyńska – artystka wizualna, która tworzy na pograniczu fotografii, grafiki i reportażu połączonego z fotografią kreacyjną. Jej prace często zawierają element tajemnicy, co ma źródło w dziecięcym odkryciu zjawiska camera obscura.
Absolwentka UMCS w Lublinie, Warszawskiej Szkoły Fotografii oraz programów mentorskich Sputnik Photos i Fundacji Pix.house. Współzałożycielka kolektywu DJAM. Laureatka Nagrody Dyrektora CSW „Wystaw się w Toruniu” (2023).
Jej prace wystawiane były na wystawach indywidualnych: „Magicy wody” w Warszawie (2024), „Szepty Wierzby Nurty Zaklęcia” w Centrum Sztuki Współczesnej w Toruniu (2024) i „Wãsorë” w czasie 13. Opolskiego Festiwalu Fotografii (2023) oraz zbiorowych: „Uścisk Persefony” w Warszawie (2024), „2022 w obiektywach polskich fotografek” w Warszawie i innych miastach (2023) i „No.11” w Warszawie i Łodzi (2022). Mieszka w Warszawie.
Miejski System Informacji (MSI) dzieli Warszawę na 18 dzielnic. Linie podziału biegną głównie wzdłuż ulic i tras kolejowych.
W moim projekcie pokazuję granicę naturalną – wodę. Dzikie rozlewiska, uporządkowane kanały, rzeki, potoki i jeziora ulegają zmianom wskutek zmian klimatycznych i intensywnej urbanizacji.
Kolaże są połączeniem fotografii z akwarelą malowaną przy użyciu wody z rowu melioracyjnego. Kolorystyka nawiązuje do niebiesko-czerwonych adresowych tablic MSI.
W cyklu „Za wodą” przedstawiam zmiany charakteru wodnych granic miasta i ich wpływ na dostępność przestrzeni dla mieszkańców.
Projekt nagrodzony w konkursie „Granice miasta / Granice w mieście”, w kategorii Osoba / Kolektyw z dorobkiem, za konsekwentnie prowadzony, spójny projekt, ukazanie zmiennych linii podziału poprzez oryginalne połączenie fotografii z akwarelą; za wizualny dialog między naturalną topografią a administracyjnym porządkiem miasta i wrażliwość na relację między środowiskiem naturalnym a przestrzenią miejską.
Fotografie, wideo, tekst: Dorota Raczyńska
Muzyka: the 4 elements Water via pixabay.com
Montaż: Anna Koc-Wittels
Opieka kuratorska: Julia Staniszewska
Tomek CichorekWarszawski sen2020–2025
Tomek Cichorek – absolwent wrocławskiej Akademii Sztuk Pięknych z 2012 roku. Mieszka w Warszawie, gdzie zawodowo zajmuje się symulatorami kolejowymi. Po godzinach trenuje boks, ogląda transmisje wyścigów kolarskich i wędruje po Polsce.
Fotografię traktuje jako język, dzięki któremu może komunikować to, co widzi i czuje. W swoich pracach przede wszystkim dokumentuje piesze wędrówki po Polsce.
Żyję w Warszawie od prawie ośmiu lat. Próbuję odnaleźć tu swoje miejsce. Mam z miastem trudną relację. Jest głośne i agresywne. Im więcej generowanych przez miasto bodźców mnie przenika, tym bardziej czuję się zagubiony i rozdrażniony.
Niepokój zamieniam w obserwację — szukam obrazów ilustrujących to, co czuję. Szukam granicy pomiędzy mną a Warszawą.
Czasem mam wrażenie, że śnię tu na jawie. Boję się nadejścia koszmarów, a jednak nie chcę się obudzić.
Projekt nagrodzony w konkursie „Granice miasta / Granice w mieście”, w kategorii Osoba / Kolektyw debiutancki, za wrażliwość na detal i ukazanie codziennego doświadczania Warszawy jako przestrzeni zmysłów, pamięci i niepokoju; za umiejętne łączenie dokumentalnej obserwacji z poetycką metaforą.
Fotografie, dźwięk, tekst: Tomek Cichorek
Montaż: Anna Koc-Wittels
Opieka kuratorska: Julia Staniszewska
Marcin NalepaTrzeci krajobraz2025
Marcin Nalepa – fotograf, twórca filmowy, warsztatowiec, absolwent Studiów Miejskich na Uniwersytecie Warszawskim. Na co dzień pracownik Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych.
Fotografia jest dla niego narzędziem uwidaczniania procesów przestrzennych, społecznych, ekonomicznych czy ekologicznych zachodzących w mieście. W fotografii porusza się między różnymi gatunkami: od klasycznego reportażu, przez dokument i fotografię kreacyjną, po portret.
Jego prace były częścią publikacji oraz wystaw zbiorowych w ramach warsztatu Mój Fyrtel 2021 zorganizowanych przez Pix House w Poznaniu oraz warsztatu Reinterpretacje (2025) przy Instytucie Teatralnym.
Trzeci krajobraz to teren zieleni, który z różnych przyczyn utracił wartość użytkową.
Posiada natomiast wartość przyrodniczą i ekologiczną.
W obliczu zmian klimatu, malejącej dostępności terenów zieleni i nasilającej się gry o przestrzeń w mieście, ochrona zaniedbanych, bioróżnorodnych obszarów staje się szczególnie ważna.
Projekt nagrodzony w konkursie „Granice miasta / Granice w mieście”, w kategorii Osoba / Kolektyw z dorobkiem, za poruszenie ważnego lokalnie tematu, uchwycenie nieoczywistych terenów miejskiej natury w tym nieużytków i ukazanie wartości zielonych enklaw dla mieszkańców miasta a także za świetny tytuł.
Fotografie, tekst: Marcin Nalepa
Muzyka: escape4 by Morayg
Licencja: Creative Commons
Montaż: Anna Koc-Wittels
Opieka kuratorska: Julia Staniszewska
Tytus Szabelski-RóżniakCapital2020-w procesie
Tytus Szabelski-Różniak – fotograf i artysta wizualny, zainteresowany przede wszystkim politycznością krajobrazu i technologii.
Absolwent dziennikarstwa i komunikacji społecznej na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz fotografii na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Finalista ogólnopolskich i międzynarodowych konkursów na najlepszy dyplom artystyczny – m. in. Najlepsze dyplomy ASP 2016 (Gdańsk) oraz StartPoint Prize 2016 (Praga). Laureat stypendium pamięci Konrada Pustoły (2017), rezydencji Visual and Sound Arts Residency Program Funduszu Wyszehradzkiego (Galeria Trafó, Budapeszt, 2021) oraz Biennale Warszawa (2020).
Jego prace znajdują się m.in. w kolekcji Galerii Miejskiej Arsenał w Poznaniu oraz kolekcji sztuki hotelu Raffles Europejski w Warszawie.
Był redaktorem magazynów „Magenta”, „Postmedium”, „BLOK”. Obecnie członek redakcji pisma „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej”.
Zawodowo związany z Laboratorium Narracji Wizualnych i Szkołą Filmową w Łodzi.
Capital to opowieść o przemianach, jakie zaszły – i nadal zachodzą – w przestrzeni miejskiej nie tylko Warszawy, ale i innych europejskich stolic. Przejście od socjalizmu do kapitalizmu zmieniło materialną tkankę miast w sposób, który jest wyraźnie widoczny w architekturze i urbanistyce.
Przekraczając granice państwowe można zauważyć, jak zhomogenizowana jest współczesna architektura późnego kapitalizmu. Socmodernizm – nie tak dawno krytykowany za monotonię – został zastąpiony korporacyjną estetyką, która wcale nie jest od niego tak odległa. Szklane fasady błyszczą jednak bardziej niż kiedyś i oślepiają wzrok, próbujący je przeniknąć i dostrzec skrytą za nimi ideologię.
Projekt nagrodzony w konkursie „Granice miasta / Granice w mieście”, w kategorii Osoba / Kolektyw z dorobkiem, za stworzenie sugestywnego i spójnego formalnie cyklu; za wnikliwą analizę przestrzeni miejskiej jako odzwierciedlenia przemian ustrojowych w Europie wschodniej oraz konsekwentne ukazanie homogenizacji architektury późnego kapitalizmu ponad granicami państw, z uwzględnieniem obecności i doświadczenia mieszkańców.
Fotografie, tekst: Tytus Szabelski-Różniak
Muzyka: The Pretorian Guard – Triumphal March – Luscomb – Arranged for Strings by GregorQuendel
Licencja: Attribution NonCommercial 4.0
Tekst czyta Jacek Hawryluk
Montaż: Anna Koc-Wittels
Opieka kuratorska: Julia Staniszewska
