fbpx

Używamy plików cookies do zbierania informacji dotyczących korzystania z serwisu Muzeum Warszawy i jego oddziałów. W każdej chwili możesz zablokować obsługę plików cookies w swojej przeglądarce. Pamiętaj, że zmiany ustawień w przeglądarce mogą ograniczyć dostęp do niektórych funkcji stron internetowych naszego serwisu.

Aktualności

01.10.2015 / Aktualności

Najnowsze nabytki Muzeum Warszawy

Najnowsze nabytki Muzeum Warszawy

Dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w lipcu 2015 roku Muzeum Warszawy wzbogaciło swe zbiory o sześć rzeźb Gustawa Zemły. Są to modele, projekty lub prace związane z warszawskimi pomnikami: PolegliNiepokonani 19391945, Bitwy o Monte Cassino, Henryka Sienkiewicza i Juliusza Słowackiego (niezrealizowany). Rzeźby poszerzają posiadaną przez Muzeum Warszawy kolekcję redukcji, modeli i autentycznych elementów warszawskich pomników.

Gustaw Zemła (ur. 1931) jest zaliczany do najwybitniejszych współczesnych polskich rzeźbiarzy zajmujących się rzeźbą pomnikową, sakralną i studyjno-kameralną. W latach 1952–1958 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, w której następnie pracował przez ponad pół wieku jako wykładowca na Wydziale Rzeźby (1958–2012). Jest autorem wielu znanych pomników, które na trwałe wpisały się w pejzaż polskich miast, m.in.: Powstańców Śląskich w Katowicach (1967), Władysława Broniewskiego w Płocku (1972), Polegli–Niepokonani 1939–1945 w Warszawie (1973), Czynu Polaków w Szczecinie (1979), Dekalogu w Łodzi (1995), Bitwy o Monte Cassino w Warszawie (1999). Od 1986 roku zrealizował dziewięć pomników papieża Jana Pawła II.

Więcej

W latach 60. i 70. XX wieku Gustaw Zemła należał do artystów, którzy przełamywali stereotypowe rozwiązania stosowane w polskiej rzeźbie pomnikowej. Stworzył formułę pomnika, który był jednocześnie nowoczesny w formie, czytelny w wyrazie i osadzony w tradycji. Rezygnując z tradycyjnej realistycznej figury na cokole, artysta nie przedstawiał tematu wprost, ale poprzez symbol, metaforę. Jego prace z tego okresu charakteryzowała oszczędności środków wyrazu, operowanie zwartą bryłą i monumentalizm. Widać w nich inspiracje starożytną sztuką grecką. Jednym z ulubionych motywów artysty stały się skrzydła nawiązujące do uskrzydlonej bogini zwycięstwa Nike, kojarzące się z wolnością i wyzwalaniem się człowieka z krępujących go więzów. Wiele pomników Gustawa Zemły odnosi się do polskiej historii, narodowej pamięci o dramatycznych wydarzeniach XX wieku, dotyczy ludzkiego cierpienia, heroizmu – tematów o dużym ciężarze i ładunku emocjonalnym. Na początku lat 80. XX wieku nastąpił wyraźny zwrot Gustawa Zemły w kierunku form tradycyjnych, bardziej realistycznych oraz tematyki religijnej.

  1. Leżący z tarczą I, 1959, terakota, 21 x 52 cm, MHW 29349.

Rzeźba powalonego przez wroga wojownika, który zasłania się tarczą. Deformacje proporcji ciała oraz nierówna faktura terakoty dają silne wrażenie ekspresji i dramatyzmu. Postać, nawiązująca do antycznych rzeźb Konającego wojownika i Umierającego Gala, jest uniwersalnym symbolem niezłomnej walki. Rzeźba rozpoczyna cykl poszukiwań formalnych, które doprowadziły do ukształtowania ostatecznej formy wojownika z monumentu Polegli–Niepokonani 1939–1945.

  1. Leżący, 1967, brąz, 51 x 60 cm, MHW 29350.

Półleżąca zdeformowana postać bez głowy, kończyn, z rozszczepioną górną częścią ciała. Rzeźba może być traktowana zarówno jako świadectwo kształtowania się idei plastycznej pomnika Polegli–Niepokonani 1939–1945, jak i samodzielne dzieło sztuki – ponadczasowy symbol bólu i cierpienia.

  1. Uskrzydlona Kolumna I, 1995, gips, 84 cm, MHW 29351.

Projekt Pomnika Bitwy o Monte Cassino w skali 1:10. Pomnik stanął w parku przy ulicy Andersa w Warszawie w 1999 roku w 55. rocznicę bitwy. Nawiązuje do rzeźby Nike z Samotraki, która została przez artystę zredukowana do formy antycznej strzaskanej kolumny ze skrzydłami. Skrzydła Nike – układające się w literę „V” – symbolizują zwycięstwo oraz odwojują się do narodowego mitu husarii. Śnieżnobiała kolumna głosi chwałę bohaterów zwycięskiej bitwy.

  1. Uskrzydlona Kolumna I, 1996, gips, wys. 170 cm, MHW 29352.

Model Pomnika Bitwy o Monte Cassino w skali 1:5. Na jej podstawie został odkuty monument w białym marmurze.

  1. Model Pomnika Henryka Sienkiewicza, 2001, brąz, 50 cm, MHW 29353.

Model pomnika odsłoniętego w 2000 roku w warszawskich Łazienkach. Przedstawia pisarza w pozycji siedzącej, z lewą ręką opartą o ławkę, podczas gdy z prawej wypadają mu trzy kartki rękopisu. Pomnik o tradycyjnej formie, ale doskonale wpisujący się w otoczenie parku.

  1. Projekt Pomnika Juliusza Słowackiego, 1961, gips metalizowany, wys. 73 cm, MHW 29354.

Projekt niezrealizowany, wykonany na konkurs w 1961 roku, na którym zdobył II nagrodę. Siedzącemu poecie towarzyszy górująca nad nim uskrzydlona muza. W projekcie artysta po raz pierwszy zastosował motyw uskrzydlonej postaci, charakterystyczny dla wielu późniejszych jego realizacji.

Zakup dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu: Kolekcje, priorytet – Regionalne kolekcje sztuki współczesnej.