fbpx

Używamy plików cookies do zbierania informacji dotyczących korzystania z serwisu Muzeum Warszawy i jego oddziałów. W każdej chwili możesz zablokować obsługę plików cookies w swojej przeglądarce. Pamiętaj, że zmiany ustawień w przeglądarce mogą ograniczyć dostęp do niektórych funkcji stron internetowych naszego serwisu.

Aktualności

03.08.2022 / Aktualności, Izba Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy, Kolekcje Muzeum Warszawy

Powstańcza poczta polowa

Powstańcza poczta polowa

Wybuch powstania warszawskiego 1 sierpnia 1944 roku rozdzielił tych, którzy zaangażowali się w walkę w powstańczych zgrupowaniach, od tych pozostających w domach, ukrywających się w piwnicach lub poza miejscem zamieszkania.

Brak wiadomości od najbliższych, napawał lękiem o ich los. Rozdzieleni nie mieli o sobie informacji. W tak ekstremalnych warunkach potrzebna była łączność między rozdzielonymi. 

Pierwsza poczta polowa powstała już 2 sierpnia i odegrała ważną rolę w utrzymywaniu kontaktu między mieszkankami i mieszkańcami Warszawy.

Grupa osób przy skrzynce Harcerskiej Poczty Polowej, Sylwester „Kris” Braun, początek sierpnia 1944, Warszawa, zbiory Muzeum Warszawy

Roznosiciele radości

Do zadań najmłodszych należało podejmowanie i doręczanie listów. Wykonywali oni również skrzynki pocztowe i umieszczali je w wyznaczonych punktach. Poza tym roznosili prasę i najnowsze wiadomości o sytuacji bojowej.

Roznoszenie korespondencji w ogarniętej walkami Warszawie było zajęciem wyczerpującym i niebezpiecznym. Mali listonosze poruszali się wśród ruin, barykad, przechodzili przez płoty, piwnice i dziury w ścianach. Sytuacja różniła się w zależności od tego, czy doręczyciele pokonywali tereny zajęte przez powstańców, tereny niczyje, czy opanowane przez nieprzyjaciela.

Mali listonosze byli ulubieńcami mieszkańców stolicy, nazywano ich „roznosicielami radości”.

Gazeta konspiracyjna p.t. „Bądź Gotów. Pismo harcerskich Oddziałów Pomocniczych AK. Warszawa walcząca”, nr 5 z okresu Powstania Warszawskiego, Jerzy, Jabrzemski ps. Słomczyński, Wojtek, 21 sierpnia 1944, zbiory Muzeum Warszawy

Listy i przesyłki

  • 25 słów – do takiej liczby ograniczona była korespondencja, dodatkowo podlegała cenzurze.
  • Przesyłki były doręczane bezpłatnie.
  • Przyjmowano dobrowolne opłaty w postaci książek, opatrunków i żywności dla rannych w szpitalach.
  • Liczba dziennych przesyłek wahała się w granicach od 3 do 6 tysięcy listów.
  • Rekord liczby przesyłek został osiągnięty w dniu 13 sierpnia gdy wpłynęło 10 tysięcy listów.
  • Pocztowcy przenieśli ok. 200 tys. przesyłek w trakcie trwania powstania warszawskiego. Wielu z nich zginęło lub zostało rannych.
  • Działalność Poczty Polowej zakończyła się w dniu kapitulacji 3 października.

Gdy pod niektóre adresy nie dało się doręczyć listów, pojawiały się na nich adnotacje:

  • „teren w ręku nieprzyjaciela”,
  • „zwrot, adresata nie ma”,
  • „dom spalony”,
  • „nie ma dojścia”,
  • „adresat nieznany”.

Dowiedz się więcej o Harcerskiej Poczcie Polowej i Poczcie Polowej Armii Krajowej z artykułu na portalu Kolekcje Muzeum Warszawy.

Znaczki Poczty Polowej AK

Znaczek pocztowy Poczty Polowej Armii Krajowej z okresu Powstania Warszawskiego, Stanisław Tomaszewski ps. Miedza, Maciej Perzyński, 2. poł. sierpnia 1944, Warszawa, zbiory Muzeum Warszawy

W sierpniu 1944 roku w walczącej Warszawie miało miejsce niezwykłe wydarzenie. Zorganizowano konkurs na oficjalny znaczek pocztowy.

Jury przyznało dwie równorzędne pierwsze nagrody Stanisławowi Tomaszewskiemu i Marianowi Sigmundowi. Łączny nakład znaczków projektu Tomaszewskiego wyniósł 13 555 sztuk.

Część znaczków przetrwała do dziś dzięki Aleksandrowi Roszkowskiemu – znanemu filateliście i numizmatykowi. Jego biografię przeczytasz na portalu Kolekcje Muzeum Warszawy. Znajdziesz tam również kolekcję znaczków poczty polowej.


Zdjęcie główne: Skrzynka Harcerskiej Poczty Polowej, Sylwester „Kris” Braun, sierpień 1944, Warszawa, zbiory Muzeum Warszawy