12.05.2026 / Aktualności, Muzeum Warszawskiej Pragi, Wydawnictwa

Praskie ścieżki wokół Muzeum Warszawskiej Pragi

Czwarty tom nagradzanej serii przewodników z mapą wokół oddziałów Muzeum Warszawy. 

Publikacja Praskie ścieżki wokół Muzeum Warszawskiej Pragi opowiada o Pradze-Północ, jej mieszkańcach, śladach przeszłości i współczesnym charakterze dzielnicy. Pokazuje zmiany związane z rewitalizacją i gentryfikacją oraz przedstawia inicjatywy lokalnej społeczności.

Autorki, zgodnie z koncepcją serii, skupiają się na wybranych aspektach historii, architektury i kultury tej części Pragi. Proponują własny wybór miejsc i opowieści, które pokazują różnorodność dzielnicy.  

Dzięki przewodnikowi dowiesz się m.in.: 

• Kto jako pierwszy kupował praskie grunty?
• Gdzie znajdują się najstarsze praskie drewniane domy?
• Skąd Canaletto malował widoki Starego Miasta?
• Ile lat mają dęby z ulicy Targowej?
• Gdzie szukać śladów po żydowskich mieszkańcach dzielnicy?
• Kto ukrywał się na terenie ZOO w czasie II wojny światowej?
• Skąd pochodzi nazwa ulicy Stalowej?

Publikację pod redakcją Katarzyny Kuzko-Zwierz przygotował zespół autorek – ekspertek związanych z kulturą, muzealnictwem i edukacją, pracujących w Muzeum Warszawskiej Pragi, a także badaczek socjologii i kultury związanych z warszawskimi uczelniami i organizacjami społecznymi.

Autorki zajmują się m.in. historią społeczną Warszawy, lokalnym dziedzictwem i rzemiosłem, wielokulturowością oraz współczesnymi procesami miejskimi. Tematy te często rozwijają w projektach partycypacyjnych i we współpracy z lokalnymi społecznościami.

Fragment eseju Katarzyny Kuzko-Zwierz, Warszawska Praga 

Mamy nadzieję, że nasz przewodnik zachęci do odkrywa­nia historycznie różnorodnych rejonów objętych dziś wspól­ną nazwą. Opisane tu miejsca uważamy za warte poznania: oprócz walorów architektonicznych czy symbolicznych dały nam one pretekst do opowieści o ludziach, którzy tworzyli Pra­gę, a także o procesach, jakie ją kształtowały. Chcemy zainspi­rować do przyglądania się zmianom zachodzącym w tej czę­ści miasta, działającym tu inicjatywom i osobom, które dbają o lokalne dziedzictwo, a także nadają Pradze nowe znaczenia. 

Fragment eseju Doroty Ogrodzkiej Praskie sprzężenia 

Warszawska Praga jest miejscem, gdzie szczególnie wy­raźnie widać lokalne procesy wspólnototwórcze. Badacz kul­tury i animator społeczny Tomasz Rakowski opisywał takie działania w kategorii „sprzężeń” – sytuacji, które jednocześnie czerpią z lokalnego repertuaru (historii, relacji, ograniczeń i zasobów) oraz twórczo go przekształcają. Praga to dzielnica o wyjątkowej ciągłości – zachowała dziewiętnastowieczną za­budowę i bogatą tkankę społeczną, a jej przeszłość pozostaje żywym kontekstem codziennych praktyk. Od początku była to przestrzeń robotnicza, wielokulturowa i migrancka, życie opierało się tu na nieformalnych relacjach, współzależności i silnej tożsamości miejsca. Mimo kolejnych faz rewitalizacji ten historyczny kontekst wciąż stanowi podstawę dla lokal­nych inicjatyw. 

Fragment eseju Justyny Orchowskiej Między autentycznością a zmianą 

Współczesną Pragę-Północ można zatem określić jako przestrzeń kontrastów: z jednej strony jest to obszar in­tensywnych przemian i postępującej gentryfikacji, z dru­giej – wielu miejsc te transformacje w ogóle nie obejmują, a prowadzone od dwóch dekad działania rewitalizacyjne nie zdołały rozwiązać wszystkich problemów. Mimo to Praga wciąż uchodzi za dzielnicę o silnych więziach sąsiedzkich i tożsamości lokalnej – tutejsza społeczność oraz historycz­na zabudowa nadają tej okolicy charakter odmienny od tego, jaki ma reszta Warszawy. Współwystępowanie tych wyzwań z dynamicznym rozwojem sprawia, że przyszłość tej części miasta pozostaje otwarta. 

Publikacja składa się z książki i mapy. Punkty zaznaczone na mapie opisano i zilustrowano w rozdziałach Ścieżki (budynki, pomniki, obszary zielone, fabryki, ulice czy lokalne inicjatywy) oraz Sąsiedztwo (wybrane historie dawnych mieszkańców okolic muzeum).

Gdzie kupisz przewodnik?

Dostępna w księgarni Muzeum Warszawy, w Muzeum Warszawskiej Pragi, w Muzeum Woli, w Centrum Interpretacji Zabytku oraz w sklepie internetowym.

Dotychczas w serii ukazały się: 

• Zielone ścieżki wokół Izby Pamięci na Woli
• Leśne ścieżki wokół Miejsca Pamięci Palmiry
• Miejskie ścieżki wokół Muzeum Warszawy

AUTORKI PUBLIKACJI

Ewelina Bartosik – trenerka, edukatorka i animatorka społeczna. Lau­reatka Warszawskiej Nagrody Edukacji Kulturalnej w 2023 r. za projekt Mikro wystawy. Małe tożsamości dzielnicy Wola – rozwój formatu. Od lat prowadzi projekty oraz warsztaty łączące kulturę i lokalne społeczności. W Muzeum Warszawskiej Pragi rozwija program wolontariacki „Opowiem Ci Historię”, a także działania społecznościowe.   

Katarzyna Chudyńska-Szuchnik – absolwentka Wydziału Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego, kustoszka w Muzeum Warszawskiej Pragi. Od 2015 r. prowadzi projekt „Wykonane na prawym brzegu. Rzemieślnicy”. Autorka książki Zręczni. Historie z warszawskich pracowni i warsztatów (2019) oraz Świdermajerowie (2023). Od 2019 r. prowadzi muzealną pra­cownię rzemieślniczą PraRzemka. 

Małgorzata Czekajło – absolwentka Wydziału Wzornictwa na Akade­mii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz Akademii Pedagogiki Specjalnej, adiunktka w Muzeum Warszawskiej Pragi. Zainteresowanie antropolo­gią rzeczy rozwija poprzez działanie w ramach muzealnych projektów partycypacyjnych. Inicjatorka cyklu wystaw Kolekcje. Bycie pośród rze­czy (2023). 

Aleksandra Karkowska-Rogińska – absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz studiów judaistycz­nych na Uniwersytecie Jagiellońskim, starsza specjalistka ds. edukacji w Muzeum Warszawskiej Pragi. Od lat angażuje się w projekty naukowe i edukacyjne dotyczące historii i kultury Żydów polskich.  

Małgorzata Kędzierzawska – absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz studiów pedagogicznych, specjalistka ds. eduka­cji w Muzeum Warszawskiej Pragi. Prowadzi warsztaty edukacyjne, pro­jekty rodzinne oraz zajęcia dla dzieci i młodzieży, realizowane w insty­tucjach kultury, szkołach i organizacjach pozarządowych. Interesuje się historią i dziedzictwem Warszawy, a także miejską przyrodą.  

Katarzyna Kuzko-Zwierz – antropolożka kultury, mieszkanka i miłośniczka pra­wobrzeżnej Warszawy. Od 2015 r. kierowniczka Muzeum Warszawskiej Pragi, gdzie wcześniej pracowała m.in. przy tworzeniu Archiwum Historii Mówionej. Od 2022 r. członkini zespołu ds. niematerialnego dziedzictwa przy Biurze Kultury m.st. Warszawy.  

Patrycja Labus-Sidor – etnografka i muzealniczka, zastępczyni kierow­niczki Muzeum Warszawskiej Pragi, w którym pracuje od 2009 r. Z mu­zealnictwem związana jest od 2005 r. Zaangażowana w projekty Scena Letnia oraz Archiwum Społeczne, zajmuje się pozyskiwaniem i opraco­wywaniem zbiorów muzealnych. 

Milena Soporowska – historyczka sztuki, artystka interdyscyplinarna, niezależna kuratorka. Rodowita Prażanka. W Muzeum Warszawskiej Pra­gi zajmuje się komunikacją. Od 2023 r. prowadzi galerię Windowlicker w jednym z pawilonów na Nowym Bazarze Różyckiego, gdzie porusza tematy z zakresu szeroko rozumianej duchowości. W swoich badaniach zgłębia relacje między ezoteryką i codziennością, m.in. fenomen fotografii spirytystycznej i kartomancji. Interesują ją oddolne inicjatywy społeczne i ich wpływ na rozwój miasta.  

Dorota Ogrodzka – artystka społeczna, artywistka, badaczka kultury. Tre­nerka i facylitatorka, kuratorka wydarzeń artystycznospołecznych i eduka­cyjnych. Reżyserka, dramaturżka, pedagożka teatru. Na co dzień współ­prowadzi Stowarzyszenie Pedagogów Teatru, Slot Art Festival, uczy na wyższych uczelniach w Warszawie i współpracuje z wieloma instytucja­mi i organizacjami kultury w Polsce i na świecie. Wykłada w Polsko-Ja­pońskiej Akademii Technik Komputerowych, Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego oraz w Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza. 

Justyna Orchowska – socjolożka, pracuje w Centrum Europejskich Stu­diów Regionalnych i Lokalnych na Uniwersytecie Warszawskim. Jej zain­teresowania badawcze obejmują socjologię miasta i mieszkalnictwa, nie­równości społeczne i dostępność usług publicznych. Autorka książki Białe plamy. Mieszkańcy Warszawy o usługach publicznych (2022). W pracy 114 łączy perspektywę akademicką z zaangażowaniem w ruchy miejskie, z któ­rymi związana jest od 2014 r.  

Jolanta Wiśniewska – antropolożka kultury, muzealniczka, starsza ku­stoszka. W latach 2006–2013 współtworzyła Muzeum Warszawskiej Pragi. Autorka i współautorka wystaw, publikacji, filmów, projektów badawczych, związanych z historią społeczną Warszawy oraz Pragi, zagadnieniami wielokulturowości miasta i tożsamości kulturowej jego mieszkańców. Od 2015 r. prowadzi w Muzeum Warszawskiej Pragi projekt Prawobrzeżni.