22.09.2025 / Aktualności, Działalność edukacyjna, Edukacja dla szkół, Muzeum Woli
Rewolucja 1905 roku. Fiszki do nauki
W pierwszej połowie 2025 roku w Muzeum Woli prezentowana była wystawa „1905. Nowy początek. Rewolucja na Woli i w Warszawie”, której towarzyszył bogaty program wydarzeń – wykładów, spacerów i debat z udziałem historyków zajmujących się polityką, sztuką, życiem społecznym i gospodarczym przełomu XIX i XX wieku.
Dziś zapraszamy do korzystania z przygotowanych w ramach projektu materiałów dydaktycznych. Fiszki tematyczne oraz kalendarium wydarzeń z lat 1904–1907 mogą być pomocne zarówno w pracy na lekcji, jak i podczas samodzielnych powtórek. Stworzyliśmy je z myślą o popularyzacji procesualnego podejścia do nauczania historii – tak, by uczniowie i uczennice mogli zobaczyć wydarzenia rewolucji 1905 roku w szerszym kontekście i lepiej zrozumieć ich znaczenie.
Rewolucja 1905 roku. Kalendarium – plik PDF 3 MB
Rewolucja 1905 roku. Fiszki – plik PDF 2 MB
W Muzeum Woli przygotowaliśmy również scenariusze lekcji muzealnych dla klas VII–VIII szkół podstawowych oraz dla szkół ponadpodstawowych. Podczas zajęć aktywnie wciągamy uczniów i uczennice w dyskusję, zachęcamy do łączenia faktów z różnych rozdziałów podręczników i wspólnego dociekania znaczeń oraz konsekwencji omawianych wydarzeń.
Pracujemy z infografikami i obiektami pozostałymi po wystawie „1905. Nowy początek. Rewolucja na Woli i w Warszawie”, a na zakończenie zajęć realizujemy oryginalne warsztaty plastyczne, który wspierają proces zapamiętywania. Sprzyjają temu także różnorodne ćwiczenia i zabawy dydaktyczne, dzięki którym lekcja staje się ciekawsza i angażuje wszystkie zmysły – tak, by uruchomić uczenie głębokie.
Oferta lekcji: muzeumwarszawy.pl/oferta-edukacyjna-dla-szkol-muzeum-woli/
1905. Nowy początek.
Rewolucja na Woli i w Warszawie
20 lutego – 20 lipca 2025 roku
Wystawa przywołała wydarzenia sprzed 120 lat i pokazała, jak znacząco wpłynęły na kształtowanie się tożsamości społeczeństwa dzielnicy i reszty miasta. Wydarzenia z 1905 roku były swoistą „próbą generalną wskrzeszenia Polski” i początkiem walki o wolność i podstawowe prawa obywatelskie, którymi cieszymy się do dziś.
Rewolucja zaczyna się na Woli
Na początku XX wieku świat pogrążony jest w kryzysie gospodarczym, który dotyka także ekonomię Imperium Rosyjskiego. W 1904 roku carat wikła się dodatkowo w wojnę z Japonią o wpływy na Dalekim Wschodzie, co pogłębia trudną sytuację poddanych. W miastach Imperium zaczynają wybuchać rozruchy, także w Warszawie, gdzie napięcie rośnie z dnia na dzień. Stolica Królestwa Polskiego jest kluczowym ogniwem w łańcuchu dostaw dla Moskwy, produkuje się tu wszystko, od amunicji po zegarki. Znaczna część zakładów przemysłowych mieści się na Woli, gdzie żyje i pracuje aż jedna trzecia mieszkańców miasta.
To właśnie tutaj, w styczniu 1905 roku, pojawiają się pierwsze iskry rewolucji. Codziennością stają się strajki powszechne, okupacje fabryk i protesty studenckie. Wkrótce bunt ogarnia całe społeczeństwo. Na scenie politycznej aktywizują się ugrupowania rywalizujące o poparcie, a ich postulaty różnią się w zależności od światopoglądu: od walki o pełną niepodległość, przez dążenie do szerokiej autonomii w ramach Imperium, po realizację międzynarodowego programu antykapitalistycznego.
Obok wielkich idei walczono także o sprawy codzienne i fundamentalne: prawa pracownicze, w tym ośmiogodzinny dzień pracy, ubezpieczenia od wypadków i świadczenia socjalne, wolność zrzeszania się, dostęp do niezależnej edukacji w języku polskim oraz powszechne prawa wyborcze – także dla kobiet.
Kurator wystawy: Konrad Schiller
Program wydarzeń towarzyszących wystawie: Konrad Schiller, Magdalena Staroszczyk, Klaudia Jaraszek, Katarzyna Żukowska