wt., 20.05.2025
18:00–20:00
Seminarium
Kino Syrena
wstęp wolny

Spotkajmy się przy Prusie, czyli o księgarniach Warszawy | Seminarium Warszawskie

Któż z nas nie chadza do księgarni – nawet „od święta”? Któż nie ma preferowanej wśród nich? Któż nie zatrzymał się, choćby przypadkiem, przed witryną mieniącą się okładkami książek? Któż nie dotknął mimowolnie obwoluty woluminu, nie przewertował stron, ukradkiem nie powąchał wybranego tomu, dopiero przecie co wydanego? Księgarnie w Warszawie mają znakomitą historię, o czym pisał m.in. Andrzej Zahorski w „Warszawie za Sasów i Stanisława Augusta”:

„Gdy mówimy o księgozbiorach warszawskich, wypada też rzucić okiem na drukarnie i księgarnie stolicy. (…) [Michał] Gröll (1722–1798) był nie tylko drukarzem, ale również księgarzem i nakładcą. Z książką polską i polskim rynkiem księgarskim zetknął się w latach pięćdziesiątych [XVIII wieku], prowadząc firmę księgarską w Dreźnie. Nie zrywając handlowych kontaktów z tym miastem, już w połowie 1759 r. przeniósł się do Warszawy i mając zapewnione mieszkanie na Zamku, załatwiał królewskie zakupy przeważnie z zakresu uzupełniania księgozbioru. (…) Wreszcie w 1763 r. postanowił rozszerzyć swą działalność; otworzył w samym sercu kupieckiej Warszawy, w Marywilu, nie tylko księgarnię, lecz i kantor ogłoszeń oraz salę aukcyjną”.

Aliści poza Michałem Gröllem, Wawrzyńcem Mitzlerem de Kolof, Piotrem Dufourem – byli i inni. Ot, w znacznie wcześniejszym opracowaniu pióra Aleksandra Kraushara czytamy, że warszawski stan księgarski:

„…szczycił się firmami: Hebanowskich, Różyckich, Szrejberów i innych, które z dziada na ojca, z ojca na syna przechodziły w dziedzictwie, oparte na dawnych przywilejach, przez Akademię Krakowską, po odbyciu należytego egzaminu, im udzielanych, a przez monarchów kolejno zatwierdzanych. Wiemy również, że zazdrosny o takie przywileje cech introligatorów, usiłował doniosłość ich osłabić i sobie cząstkę ich przyswoić…”

Podczas majowego Seminarium Warszawskiego – mimo zapewne kilku jedynie spojrzeń w przeszłość – zastanowimy się zwłaszcza nad współczesnym księgarstwem warszawskim.

• Czy bycie księgarzem w Warszawie to jeszcze biznes, czy już tylko misja?
• Ile jest księgarni w naszym mieście i gdzie się lokalizują?
• Z jakimi rodzajami księgarń mamy możność obcować w stolicy?
• Co oprócz książek oferują te placówki – i gdzie zatem leży granica między księgarnią a nieksięgarnią?
• Czy antykwariaty stanowią konkurencję dla rynku księgarskiego, czy raczej jest to jedna z jego gałęzi?
• Czy istnieje fenomen „księgarni warszawskiej” (bo chyba nie jest to po prostu „księgarnia w Warszawie”)?
• Jakie były legendarne księgarnie warszawskie i jacy byli słynni księgarze warszawscy?

Na tych i pokrewnych zagadnieniach planujemy skoncentrować się podczas najbliższego Seminarium.

Wezmą udział:

Czesław Apiecionek – po studiach na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego pracował w wydawnictwach „Wema” i „Polonia”. W latach 1977–1989 był współpracownikiem podziemnych oficyn wydawniczych. W 1988 r. otworzył w Warszawie pierwszą prywatną księgarnię – antykwariat Optimus, a rok później założył oficynę wydawniczą AiR. W 1991 r. uruchomił nowoczesną księgarnię Odeon (połączył w niej sprzedaż literatury z muzyką, a reklamował jako „najpiękniejszą księgarnię między Berlinem a Tokio”), wkrótce rozbudowaną w sieć. Należały do niej placówki księgarskie w Warszawie – przy ul. Hożej oraz przy ul. Wiejskiej – i przez pewien czas również księgarnia „Pod Globusem” w Krakowie. W 2005 r. sprzedał firmę Odeon AiR, pozostawiając sobie niewielki antykwariat przy ul. Mokotowskiej w Warszawie. W 2004 r. założył Agencję Literacką Puenta, która reprezentuje spadkobierców Ryszarda Kapuścińskiego, a od 2007 r. również innych polskich pisarzy za granicą. Jest wieloletnim promotorem książki i czytelnictwa w prasie, radiu i telewizji, prowadził też kilka cyklicznych programów autorskich w TVP, TV Biznes, Radiu Zet, Trójce. Był członkiem rady nadzorczej Domu Książki Warszawa. W marcu 2004 r. został wybrany do zarządu Stowarzyszenia Księgarzy Polskich i pełnił w nim funkcję wiceprezesa. W podwarszawskim Izabelinie, gdzie mieszka, w latach 1998–2014 roku organizował „Izabelińskie Spotkania z Książką”, na które zapraszał wielu znanych pisarzy. W trakcie XV jubileuszowych „Spotkań” w 2013 r. wyróżniono go tytułem „Izabelińczyka roku”. Był doradcą ministra kultury, a także jurorem Warszawskiej Premiery Literackiej. Wielokrotnie nagradzany za swoją działalność. W 2011 r. odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Srebrnym Medalem „Gloria Artis”. Pasje książkowe łączy z pasją do futbolu i podroży włoskich.

Łukasz Bartnicki – ukończył historię na Uniwersytecie Warszawskim, z księgarstwem zawodowo związany jest prawie ciągle od 2007 r. W Głównej Księgarni Naukowej im. Bolesława Prusa pracuje od 2016 r.

Waldemar Szatanek – antykwariusz i księgarz. Książkami zaczął handlować w 1989 r. w wieku 12 lat . Od 2000 r. prowadzi antykwariat książkowy na warszawskich Bielanach, który w międzyczasie rozrósł się w małą księgarską sieć. Animator rynku książki , współorganizator takich imprez książkowych, jak „Cmentarzysko Zapomnianych Książek”, „Giełda Książek Przeczytanych”, „Izabelińskie Spotkania z Książką”, „Warszawskie Targi Książki” i wielu innych. Członek Stowarzyszenia Księgarzy Polskich, redaktor w KsiążkaTV. Prowadzi w Warszawie i Izabelinie spacery historyczne i literackie. Działacz społeczny i polityczny , a także samorządowiec.

Zofia Szpojankowska – która tak nam o sobie opowiedziała: „decyzję o pracy w księgarni podjęłam w wieku 12 lat. Książki były ze mną od zawsze. Ukończyłam Liceum Księgarskie w Warszawie i od 1971 r. zaczęłam pracę w księgarni im. W. Broniewskiego na Żoliborzu przy pl. Komuny Paryskiej (obecnie pl. Wilsona). Od 1982 r. zostałam najmłodszą kierowniczką księgarni na ul. Nowy Świat, którą sprywatyzowałam w 1989 r. – i w latach 1990–2015 funkcjonowała jako Leksykon. W 2016 r. zostałam kierowniczką Księgarni Warszawskiej Fundacji Polskiego Państwa Podziemnego (do 2018). Cały tan czas byłam aktywnym członkiem Stowarzyszenia Księgarzy Polskich, a w 2021 r. zostałam przewodniczącą Stowarzyszenia (od 2023 r. – prezeską). Czynną zawodowo księgarką byłam 50 lat. Mam wszystkie odznaczenia zawodowe i odznakę honorową Zasłużony dla Kultury Polskiej”.

Prowadzący: dr hab. Mikołaj Madurowicz, dr Paweł E. Weszpiński

Miejsce spotkania: Kino Syrena w Muzeum Warszawy (Rynek Starego Miasta 42, parter, wejście przez drewnianą bramę od ul. Nowomiejskiej).

Wszyscy, którzy nie będą mogli uczestniczyć stacjonarnie, będą mogli obejrzeć zapis seminarium na kanale YouTube Muzeum Warszawy od 27 maja 2025 roku.

Organizatorzy: Muzeum Warszawy, Centrum Badań nad Kulturą Warszawy Uniwersytetu Warszawskiego, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego

Partner edukacji Muzeum Warszawy – PGE Polska Grupa Energetyczna S.A.

www.gkpge.pl