Halina Konopacka

Halina Konopacka (1900-1989) – zdobyła pierwszy w historii złoty medal olimpijski dla Polski. Rzuciła najdalej dyskiem podczas Igrzysk Olimpijskich w Amsterdamie w 1928 roku. Była wybitną, wszechstronną sportsmenką, ale też kobietą o wyjątkowej osobowości, wielu talentach i niezwykłej biografii.

Halina Konopacka urodziła się w Rawie Mazowieckiej, ale niemal czterdzieści lat była związana z Warszawą, mieszkając z rodziną przy ul. Grochowskiej 326. Naprawdę nazywała się Leonarda Kazimiera, jednak szybko zakwestionowała wybór rodziców i przyjęła imię Halina. Otrzymała staranne wykształcenie – znała języki, grała na fortepianie, rysowała, dużo czytała. Uwielbiała sport, w czym wspierali ją rodzice. Wraz z bratem Tadeuszem, znanym piłkarzem Polonii i wszechstronnym sportowcem, oraz siostrą Czesławą od najmłodszych lat próbowała sił w różnych dyscyplinach.

Była niezwykle wszechstronna: rzucała dyskiem i oszczepem, pchała kulą, skakała, biegała, uprawiała trójbój, pięciobój, pływała. Reprezentowała barwy AZS Warszawa, trenując m.in. w Parku Skaryszewskim. Już po czterech latach wyczynowego sportu sięgnęła po złoto olimpijskie w Amsterdamie. Zdobyła 27 tytułów mistrzyni Polski, ustanawiała rekordy i inspirowała kolejne pokolenia. Dwukrotnie zwyciężyła w plebiscycie „Przeglądu Sportowego” na najlepszego sportowca roku (1927 i 1928). Była ulubienicą mediów, wyznaczała trendy w modzie i obyczajowości.

Zapamiętano ją jako wybitną sportsmenkę, ale Konopacka była także poetką i malarką. Przyjaźniła się z Kazimierzem Wierzyńskim, publikowała w „Wiadomościach Literackich” i „Skamandrze”, a w 1929 roku wydała tomik Któregoś dnia. Po wojnie, na emigracji, poświęciła się malarstwu, które znalazło uznanie w USA.

*^{Zbiory Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie}*

W 1928 roku poślubiła pułkownika Ignacego Matuszewskiego, dyplomatę i ministra skarbu II RP, dla którego zrezygnowała z kariery sportowej. Nadal jednak była aktywna – uprawiała narciarstwo, łucznictwo, pływanie, tenis, koszykówkę, brała udział w rajdach samochodowych. Zasiadała w zarządzie Polskiego Komitetu Olimpijskiego jako jedyna kobieta i kierowała dwutygodnikiem „Start”.

We wrześniu 1939 roku wykazała się niezwykłą odwagą, uczestnicząc w ewakuacji złota Banku Polskiego. Kierowała jednym z dwunastu autobusów wiozących skarb przez Polskę, Rumunię i dalej do Francji. Podczas tej dramatycznej podróży zaginął jej medal olimpijski.

Resztę życia spędziła na emigracji – najpierw we Francji, później w USA, gdzie mieszkała z mężem. Po jego śmierci w 1946 roku próbowała jeszcze dwukrotnie ułożyć sobie życie osobiste. Do Polski wróciła tylko trzy razy. Zmarła 28 stycznia 1989 roku w Daytona Beach na Florydzie, a rok później urna z jej prochami spoczęła na Cmentarzu Bródnowskim. W 2025 roku na jej domu przy ul. Grochowskiej odsłonięto tablicę pamiątkową.

Opracowała: Jolanta Wiśniewska

Dowiedz się więcej:

A. Metelska, Złota. Legenda Haliny Konopackiej, Wołowiec 2019
Halina Konopacka – pierwsza polska mistrzyni olimpijska: https://www.youtube.com/watch?v=6EKN9X2xhH4
Halina Konopacka wspomina zwycięski dzień na stadionie w Amsterdamie: https://www.youtube.com/watch?v=B8o-Pxgu4zo

Zdjęcie główne: zbiory Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie