Manufaktura szewska – robimy buty

W programie Pracowni Rzemieślniczej PraRzemki regularnie pojawiają się warsztaty szewskie. To efekt wieloletniej współpracy Muzeum Warszawskiej Pragi z rzemieślnikami i projektantami.

Szewstwo było rzemiosłem silnie obecnym na Pradze. Takie warsztaty znajdowały się na głównych ulicach, były też ukryte w bramach, oficynach i suterenach.

Znani prascy szewcy

Na Pradze wytwarzano obuwie miarowe, np. damskie pantofelki, sandały na koturnie, kozaczki czy oficerki. Tutejsi rzemieślnicy produkowali też gotowiznę, a więc buty do sprzedaży detalicznej, a także świadczyli naprawy.

Jeszcze w 1992 roku na terenie dzielnicy Praga Północ działało ponad trzydzieści szewskich warsztatów. Te najbardziej znane to m.in. Specjalistyczna Spółdzielnia Pracy „Stopa” na ul. Ratuszowej. „Stopa” zatrudniała szewców i cholewkarzy wykonujących obuwie ortopedyczne.

Z kolei na ul. Kawęczyńskiej, niedaleko zajezdni tramwajowej, działały Zakłady Ortopedyczne im. Wacława Omiotka, rodzinny warsztat, gdzie również powstawały buty na specjalne potrzeby.

Na ul. Targowej 14, a następnie na ul. Skaryszewskiej działał jeden z najstarszych warsztatów szewskich na Pradze. Założony w 1901 roku, jego ostatnim kontynuatorem był Witold Radzicki, który z czasem przestał oferować buty na miarę ze względu na brak cholewkarza, który umiałby uszyć cholewki, czyli wierzchnie części butów.

Narzędzia szewców w kolekcji edukacyjnej

Czasy świetności praskich szewców minęły. Obecnie na terenie dzielnicy znajdziemy cztery zakłady, z czego tylko jeden wykona buty na zamówienie. To Pracownia Szewska Tomasza Pietrzaka, która „w świecie jednorazówek i masowej produkcji, stawia na jakość wykonania i indywidualne potrzeby klientów”.

Część spuścizny tutejszych rzemieślników trafiła do Pracowni Rzemieślniczej PraRzemka w Muzeum Warszawskiej Pragi. Na jej wyposażeniu są narzędzia, surowce i półprodukty m.in. od:

Spółdzielni Pracy „Stopa”,
Pracowni Cholewkarskiej Stanisława Danisa z ul. Małej,
Pracowni Kaletniczej ReGe Leder, której właścicielka Renata Dmowska przekazała narzędzia z warsztatu szewskiego swojego ojca.

Część tradycyjnych drewnianych kopyt oraz szewska maszyna lewo ramienna Singer pochodzi z Pracowni Obuwia Jacka Kamińskiego.

Mokasyny, sandały i espadryle

To właśnie doświadczony rzemieślnik Jacek Kamiński odkrywa przed uczestnikami warsztatów tajniki szewstwa w muzealnej Pracowni. Wspiera go niezastąpiony konstruktor obuwia, Wiktor Zdorenko. Na co dzień obaj pracują w warsztacie po lewej stronie Wisły, lecz chętnie dzielą się swoją wiedzą i umiejętnościami, wspomagając nas w praktykowaniu tradycyjnego rzemiosła.

W ramach zajęć pod nazwą Manufaktura szewska, uczestnicy, także zupełni nowicjusze, mieli już okazję własnoręcznie wykonać mokasyny z naturalnej skóry licowej. Pracowaliśmy nad minimalistycznym modelem, szytym grubą, woskowaną nicią.

Podczas tegorocznych warsztatów Manufaktura szewska uczestnicy stworzą letnie obuwie inspirowane tradycyjnymi sandałami Avarcas z hiszpańskiej Minorki.

Manufaktura szewska to kontynuacja warsztatów realizowanych w poprzednich latach w Pracowni PraRzemka przez projektantkę Ewelinę Czaplicką-Ruduchę. Wówczas uczestnicy zajęć mieli okazję wykonać m.in.: chodaki, mokasyny oraz espadryle.

Na co dzień w Pracowni Rzemieślniczej można zobaczyć szewskie narzędzia, maszyny i pomoce, które zgodnie z ideą kuratorki Pracowni Katarzyny Chudyńskiej-Szuchnik należą do kolekcji edukacyjnej i są pomocami w popularyzacji i międzypokoleniowym transferze rzemiosła.

Autorka tekstu: Katarzyna Chudyńska-Szuchnik

Autorki zdjęć: Grażyna Kułakowska, Kamila Szuba

Warsztaty Manufaktura szewska są realizowane dzięki wsparciu finansowemu m.st. Warszawy w ramach realizacji przedsięwzięć rewitalizacyjnych.